روزهای جنگ برای شبکه بانکی فقط دورهای از افزایش فشار عملیاتی نبود؛ آزمونی برای سنجش توان بانکها در حفظ خدمات ضروری و بازگرداندن جریان عادی فعالیت پس از اختلالها بود. بانک ملی ایران نیز در این دوره، همزمان با پیامدهای جنگ و حمله سایبری به زیرساختهایش، ارائه خدمات بانکی را در نقاط مختلف کشور ادامه داد؛ از شهرهای بزرگ تا جزایر جنوبی ایران.
شعب بانک ملی در ابوموسی و هرمز، دو نمونه از استمرار این خدمترسانی هستند. فعالیت بانکی در این جزایر، بهدلیل محدودیتهای جغرافیایی و زیرساختی، تنها به معنای باز بودن یک شعبه نیست؛ بلکه بخشی از سازوکاری است که دسترسی ساکنان و کسبوکارهای محلی به خدمات مالی را در شرایط بحرانی حفظ میکند.
ادامه خدمت در جنوبیترین نقاط کشور
جزیره ابوموسی با جمعیتی حدود چهار هزار نفر، در فاصله حدود ۸۰کیلومتری از ساحل ایران قرار دارد. شعبه بانک ملی در این جزیره یکی از ساختمانهای قدیمی ابوموسی است که در سال ۱۳۵۲ ساخته شده و تنها حدود ۲۰ متر با ساحل فاصله دارد.
این شعبه از نخستین ساختمانهای جزیره بوده که به سامانه آبشیرینکن و مولد برق مجهز شده است؛ زیرساختهایی که امکان ادامه فعالیت آن را در موقعیت جغرافیایی خاص ابوموسی فراهم کردهاند. در روزهای جنگ نیز حضور این شعبه به حفظ دسترسی ساکنان جزیره به خدمات بانکی کمک کرد.
در جزیره هرمز نیز شعبه بانک ملی با پنج کارمند به فعالیت خود ادامه داده است. این شعبه در شرایطی خدمات بانکی موردنیاز مردم را ارائه میکند که کاهش ورود گردشگران، تعطیلی تنها هتل جزیره و محدودیت زیرساختهای خدماتی، بخشی از فعالیتهای اقتصادی هرمز را تحتتأثیر قرار داده است.
مراجعه مردم به خودپردازهای این شعبه در ساعات پایانی روز نشان میدهد حتی در دوره گسترش بانکداری دیجیتال، دسترسی به شعبه و پول نقد همچنان بخشی از نیاز روزمره ساکنان جزایر است. در چنین مناطقی، اختلال در خدمات بانکی میتواند مستقیماً جریان زندگی اقتصادی را با مشکل روبهرو کند.
بازگشت شبکه پس از حمله سایبری
تداوم خدمترسانی بانک ملی در روزهای جنگ بدون چالش نبود. حمله سایبری به زیرساختهای این بانک، بخشی از خدمات را برای مدتی با اختلال مواجه کرد و مشتریان نیز در دسترسی به برخی سرویسها با مشکل روبهرو شدند. بااینحال، شبکه بانک بهتدریج به مدار فعالیت بازگشت و ارائه خدمات در شعب ادامه یافت.
از این منظر، تابآوری یک بانک لزوماً به معنای جلوگیری کامل از اختلال نیست؛ توان بازگرداندن سرویسها، حفظ خدمات ضروری و ادامه فعالیت در نقاط مختلف کشور نیز بخشی از این تابآوری است. شعب ابوموسی و هرمز، تصویری محلی از همین تداوم عملیاتی در روزهای جنگ ارائه میکنند.
شبکه ۴۶۹ شعبهای بانک ملی در جنوب
حضور بانک ملی در جنوب کشور به دو جزیره ابوموسی و هرمز محدود نیست. این بانک در چهار استان خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستانوبلوچستان مجموعاً ۴۶۹ شعبه دارد.
از این تعداد، ۲۰۶ شعبه در خوزستان، ۷۲ شعبه در بوشهر، ۱۰۰ شعبه در هرمزگان و ۹۱ شعبه در سیستانوبلوچستان فعالیت میکنند. دو شعبه جزیره خارک و شعب بانک ملی در ابوموسی، هرمز و مینوشهر نیز بخشی از این شبکه هستند.
سابقه حضور بانک ملی در جنوب به سالهای نخست فعالیت این بانک بازمیگردد. نخستین شعبه بانک ملی در بوشهر در سال ۱۳۰۷ افتتاح شد و یک سال بعد، شعب این بانک در خرمشهر، زاهدان و اهواز آغاز به کار کردند. شعبه بندرعباس نیز در سال ۱۳۰۹، تنها دو سال پس از آغاز فعالیت بانک ملی در تهران، افتتاح شد.
گسترش زودهنگام شبکه بانک در جنوب با نقش اقتصادی این منطقه در تجارت، حملونقل و جابهجایی کالا ارتباط داشت. اکنون نیز ادامه فعالیت این شعب، بهویژه در دورههای بحران، بخشی از ظرفیت شبکه بانکی برای حفظ جریان مبادلات و خدمات مالی در مناطق جنوبی کشور است.
شعبهای که فقط یک ساختمان نیست
روایت خدمترسانی بانک ملی در روزهای جنگ صرفاً روایت باز بودن در شعب نیست. این بانک در چهار ماه نخست سال بیش از هشت هزار میلیارد تومان تسهیلات ازدواج پرداخت کرده و بهطور میانگین منابع موردنیاز ۲۱۴ زوج را در هر روز تأمین کرده است.
در هرمز نیز مشارکت در تأمین ۴۳ نیروگاه خورشیدی خانگی پنجکیلوواتی برای مددجویان کمیته امداد، نمونه دیگری از حضور بانک در پشتیبانی از زیرساختهای محلی بوده است.
گزارش منتشرشده در بانک ملی نشان میدهد در روزهایی که جنگ و حمله سایبری بخشی از فعالیتهای اقتصادی و بانکی را تحت فشار قرار داده بود، شبکه بانک ملی به ارائه خدمات ادامه داد و پس از اختلالها نیز به مسیر عادی فعالیت بازگشت.
در چنین شرایطی، باز ماندن یک شعبه در جزیرهای دورافتاده فقط یک اتفاق اداری نیست؛ نشانهای از ادامه جریان خدمات مالی و حفظ بخشی از زندگی روزمره مردم در دوره بحران است.
