پایگاه خبری راه پرداخت دارای مجوز به شماره ۷۴۵۷۲ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخشی از «شبکه عصر تراکنش» است. راه پرداخت فعالیت خود را از دوم اردیبهشتماه ۱۳۹۰ شروع کرده و اکنون پرمخاطبترین رسانه ایران در زمینه فناوریهای مالی، بانکداری و پرداخت و استارتآپهای فینتک است.
بازی دیتاسنترها تابلوی امتیاز جدیدی دارد؛ شمارش تمام شد، ظرفیت حرف آخر را میزند
جهان دیتاسنترها بیسروصدا وارد یک چرخش آرام شده است؛ روندی که بیش از عددها، بر ظرفیت، انرژی و توان پردازش تمرکز دارد
در سالهای اخیر یک تغییر رویکرد جهانی در اندازهگیری و رتبهبندی دیتاسنترها شکل گرفته است؛ یعنی بهجای اینکه فقط «تعداد» مراکز داده شمرده شود، تمرکز بیشتر روی شاخصهای دقیقتر مثل مقیاس، استاندارد، حضور در بازار جهانی و مخصوصاً ظرفیت برق (مگاوات) رفته است. دلیلش روشن است: دو کشور ممکن است تعداد دیتاسنتر مشابه داشته باشند، اما کشوری که چند پردیس بزرگ چندصد مگاواتی دارد از نظر واقعیِ زیرساخت، سهم بازار و توان پردازش، قابلمقایسه با کشوری نیست که تعداد زیادی مرکز کوچک و پراکنده دارد.
به همین خاطر، در بسیاری از گزارشهای جدید «اندازه بازار دیتاسنتر» با ظرفیت برق سنجیده میشود. مگاوات فقط یک عدد فنی نیست؛ بیانگر توان واقعی برای تغذیه تجهیزات IT و زیرساختهای پشتیبان مثل سرمایش، UPS و… است. در عمل ممکن است دو شهر تعداد دیتاسنترهای نزدیک به هم داشته باشند، اما شهری با مجموع ظرفیت ۶۰۰ مگاوات عملاً بازار بزرگتری از شهری با ۱۰۰ مگاوات دارد. به همین دلیل در رتبهبندیهای سالهای اخیر، بازارهایی مثل Northern Virginia با ظرفیت چند هزار مگاوات در صدر دیده میشوند و پس از آن شهرهایی مانند پکن، دالاس، سیلیکونولی، لندن و فرانکفورت مطرحاند.
این تغییر معیار، اختلاف اعداد درباره ایران را هم توضیح میدهد. وقتی برخی آمارهای بینالمللی ایران را حدود ۲۰ دیتاسنتر نشان میدهند، معمولاً منظورشان «کل مراکز داده فعال» نیست؛ بلکه دیتاسنترهای بزرگ، استاندارد، قابلردیابی در دیتابیسهای جهانی (مانند مراکز Enterprise/Hyperscale یا مراکز دارای خدمات عمومی و اتصال به بازار بینالمللی) را میشمارند. در مقابل، برآوردهای داخلی که از عددهایی مثل بیش از ۱۷۰ مرکز داده صحبت میکنند دامنه وسیعتری را شامل میشوند؛ از دیتاسنترهای بانکی و اپراتوری گرفته تا مراکز اختصاصی سازمانها و مراکز خصوصی محلی که عمدتاً برای نیاز داخلی ساخته شدهاند و لزوماً در پایگاههای جهانی ثبت نمیشوند.
نگاه برقمحور یک پیام مهم دیگر هم دارد: آینده دیتاسنترها فقط به «اینترنت و سرور» مربوط نیست، بلکه به شبکه برق و سیاست انرژی گره خورده است. با موج AI، بارهای پردازشی سنگینتر شده و فشار مصرف انرژی بالا رفته؛ بنابراین عواملی مثل برق مطمئن، هزینه انرژی، سرعت اتصال به شبکه، بهرهوری، پایداری و حتی مجوزهای محیطزیستی تبدیل به تعیینکنندههای رشد بازار شدهاند. از این به بعد، شهرهایی که برق ارزانتر، پایدارتر و پاکتر فراهم کنند، شانس بیشتری برای تبدیل شدن به قطب دیتاسنتر دارند.
مگاوات فقط معیار «اندازه» نیست؛ محدودیت اصلی رشد هم هست. در بسیاری از بازارها، کمبود ظرفیت شبکه، صف اتصال به برق یا محدودیتهای مقرراتی رشد را کند میکند. علاوه بر این، بارهای جدید مرتبط با AI همیشه یکنواخت نیستند و میتوانند نوسانهای شدید ایجاد کنند؛ به همین دلیل کیفیت شبکه، ذخیرهسازها (باتری) و طراحی برق داخلی دیتاسنتر اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در مقیاسهای بزرگ، پردیسهای دیتاسنتری چندصد مگاواتی تا حتی بالای یک گیگاوات از نظر مصرف انرژی میتوانند همتراز مصرف برق یک شهر عمل کنند. برای ملموس شدن این اندازه، ۱ گیگاوات برق تقریباً میتواند برق موردنیاز حدود ۷۵۰ هزار خانه متوسط در آمریکا را تأمین کند؛ عددی که نشان میدهد دیتاسنترها عملاً زیرساختهایی در ابعاد شهری هستند. در نتیجه، اختلاف بین «۲۰ دیتاسنتر» و «۱۷۰ مرکز داده» بیش از هر چیز حاصل تفاوت تعریف و همین تغییر نگاه جهانی است: جهان به سمت سنجش دیتاسنتر با معیارهای ظرفیت و مقیاس (مثل مگاوات) حرکت کرده و در این چارچوب، کشورهایی که مراکزشان عمدتاً کوچکتر و داخلیاند، کمتر دیده میشوند یا با عدد محدودتری نمایش داده میشوند.
در پشتصحنه رشد اقتصاد دیجیتال و مراکز داده، علاوه بر نرمافزار و امنیت، زیرساختهای فیزیکی هم نقش تعیینکننده دارند؛ اما نقطه اصلی، این است که همین وابستگیها و ریسکها باعث شده گفتوگو درباره «تابآوری زیرساخت» به یک ضرورت تبدیل شود. دومین دوره رویداد زیرساخت دیجیتال ایران به همت کارخانه نوآوری راهکار، روز سهشنبه ۱۶ دیماه ۱۴۰۴ در سالن هزار نفره ضرغام تهران برگزار میشود و با حضور مدیران و فعالان فناوری اطلاعات، بانکداری دیجیتال، ارتباطات، فینتک و خدمات ابری، بستری برای هماندیشی درباره آینده زیرساخت، امنیت و پایداری فناوری در کشور فراهم میکند.
علاقهمندان برای مطالعه درباره دومین دوره رویداد زیرساخت دیجیتال میتوانند به وبسایت دبیرخانه این رویداد مراجعه کنند و در صورت تمایل به حضور در این رویداد از طریق ایوند ثبت نام کنند.