محمدسعید طباطبایی، مدیر سامانههای ملی پرداخت شرکت خدمات انفورماتیک در خصوص تغییراتی که در تبادلات چک به صورت الکترونیکی (چکاوک) رخ خواهد داد، گفت: در حال حاضر مشتری، چک خود را به باجه کلر در شعبه بانک بدهکار تحویل میدهد. ماموران جمعآوری در ساعت مشخصی چکها را از سطح شعب جمعآوری میکنند و به بانک یا اتاق پایاپای مرکزی تحویل میدهند، نماینده بانک بدهکار بهصورت دستی مجموعهای از اطلاعات مانند مکفی بودن موجودی و غیره را بررسی میکند و بر اساس آن تشخیص داده میشود که چک باید پاس شود و یا برگشت بخورد. پس از آن تایید به اتاق پایاپای ارسال میشود و از آنجا به بانکی که مشتری در آن حساب دارد، اطلاع داده میشود تا موجودی به حساب آورنده چک ریخته شود.»
در سیستم فعلی پردازش دستی موجب کندی عملیات تسویه و همچنین بروز خطاهای نیروی انسانی میشود، بهطوریکه ریسک ناشی از حمل و نقل چکها بسیار بالا و پرهزینه است. همچنین میزان بدهی بانکها روشن نیست و امکان نظارت موثر بانک مرکزی بر فرایند تسویه بین بانکی وجود ندارد.
طباطبایی در خصوص روندی که در سامانه چکاوک شکل خواهد گرفت، گفت: «همزمان با این پروژه، پروژه استاندارسازی چکها در دستور کاری بانک مرکزی قرار گرفت، زیرا برای پیادهسازی چکاوک باید استاندارسازی چکها انجام شده باشد و فرمت چکها در همه بانکها یکسان باشد. همچنین هر چک باید بارکد دوبعدی همانند شبنم داشته باشد و اقلام چک مانند نام، نام خانوادگی، شماره حساب و شماره سریال چک مشخص شود. این اقلام بر نرمافزارهای بانکها در همان لحظه خوانده میشوند و دیگر نیازی نیست تا کارمند شعبه تک تک اقلام را بهصورت دستی وارد کند.»
او در ادامه گفت: «پس از آن، تصویر پشت و روی چک و سایر اقلام اطلاعاتی بهصورت آنلاین به سامانه چکاوک ارسال میشود. آنجا اعتبارسنجیها صورت میگیرد و کنترلهای بانک مرکزی انجام میشود. در صورت اینکه مشکلی نباشد، رکوردی برای بانک بدهکار ارسال میشود. بانک بدهکار اقلام چک را ملاحظه میکند و با استانداردهایی که در سیستم کربنکینگ وجود دارد، تطبیق میدهد و نسبت به پاسشدن و یا برگشت خوردن چک اقدام و تایید و عدم تایید را به سامانه چکاوک ارسال میکند. در خصوص وضعیت پاس شدن و یا برگشت خوردن چکها بهصورت آنلاین به بانک بستانکار گزارش داده میشود. همچنین سامانههای نظارتی که بانک مرکزی و سایر نهاد نیاز دارند، بر چکاوک تعریف شده و بهصورت آنلاین این نظارت صورت میگیرد.»
منبع: خدمات انفورماتیک
