بررسی دادههای تجمیعی منتشر شده توسط هیئت دولت، نشان میدهد مدیران خودرو و شرکتهای زیرمجموعه آن از سال ۱۴۰۰ تا پایان ۱۴۰۴ در مجموع بیش از ۶ میلیارد دلار ارز دریافت کردهاند. بر اساس همین دادهها، مجموع تولید این شرکت در این بازه حدود ۴۳۰ هزار دستگاه خودرو بوده است؛ موضوعی که، نسبت ارز تخصیصیافته به تولید را به یکی از محورهای اصلی بحث در صنعت خودرو تبدیل میکند.
در همین چارچوب، با استناد به اطلاعات ارزبری خودروسازان و آمار تولید سال ۱۴۰۲ نشان میدهد در آن سال حدود ۵.۴۵ میلیارد دلار ارز برای تولید ۱.۲ میلیون دستگاه خودروی سواری در کشور مصرف شده است؛ یعنی میانگین ارزبری هر خودرو در کل صنعت حدود ۴٬۹۰۰ دلار بوده است. از این میزان، ۱.۷۹ میلیارد دلار به مدیران خودرو اختصاص یافته است.
بر پایه همین گزارش، میانگین ارزبری هر دستگاه تولیدی مدیران خودرو در سال ۱۴۰۲ حدود ۱۲٬۸۲۳ دلار برآورد شده است. همچنین خودروبانک محاسبه کرده که به ازای هر یک میلیون دلار ارز تخصیصی، حدود ۷۸ دستگاه خودرو در این شرکت تولید شده است. در مقابل، اگر دادههای تجمیعی منتشرشده برای بازه پنجساله ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ ملاک قرار گیرد، میانگین ارز تخصیصیافته به هر خودرو به بیش از ۱۴ هزار دلار میرسد.
جزئیات تولید سالانه این شرکت نیز نشان میدهد روند تولید در سالهای اخیر نوسان داشته است؛ بهطوریکه در سال ۱۴۰۰ حدود ۳۸ هزار دستگاه، در سال ۱۴۰۱ حدود ۹۲ هزار دستگاه، در سال ۱۴۰۲ حدود ۱۴۲ هزار دستگاه، در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲۰ هزار دستگاه و در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۰ هزار دستگاه خودرو تولید شده است.
| سال | تولید (دستگاه) |
|---|---|
| ۱۴۰۰ | ۳۸٬۰۰۰ |
| ۱۴۰۱ | ۹۲٬۰۰۰ |
| ۱۴۰۲ | ۱۴۲٬۰۰۰ |
| ۱۴۰۳ | ۱۲۰٬۰۰۰ |
| ۱۴۰۴ | ۴۰٬۰۰۰ |
بر این اساس، مجموع تولید این شرکت در پنج سال گذشته به ۴۳۰ هزار دستگاه میرسد.
از سوی دیگر سهم مدیران خودرو از بازار خودروهای سواری کشور کمتر از ۱۰ درصد و سهم این شرکت از کل تولید داخلی نیز کمتر از ۵ درصد عنوان شده است. این در حالی است که طبق آمار تجمیعی، مدیران خودرو و شرکتهای زیرمجموعه آن طی سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بیش از ۶ میلیارد دلار ارز دریافت کردهاند.
مقایسه این دو دسته از دادهها، پرسشی را مطرح میکند که در سالهای اخیر بارها درباره صنعت خودرو تکرار شده است؛ اینکه تخصیص این حجم از منابع ارزی تا چه اندازه به افزایش تیراژ تولید، ارتقای فناوری، بهبود کیفیت محصولات و توسعه صادرات منجر شده است. در شرایطی که نیاز سالانه بازار خودرو ایران بیش از ۱.۵ میلیون دستگاه برآورد میشود، مجموع تولید حدود ۴۳۰ هزار دستگاهی مدیران خودرو در بازه پنجساله یادشده نیز به این بحث دامن زده است.
بر اساس همین دادهها، منتقدان معتقدند در صورت تخصیص چنین منابعی، انتظار میرفت آثار آن در شاخصهایی مانند افزایش ظرفیت تولید، بهبود کیفیت، توسعه فناوری، حضور پررنگتر در بازارهای صادراتی، شفافیت بیشتر عملکرد مالی و کاهش هزینه تمامشده محصولات نمایان شود. با این حال، ارزیابی تحقق این اهداف نیازمند انتشار اطلاعات دقیقتر درباره نحوه هزینهکرد منابع ارزی، سرمایهگذاریهای انجامشده و عملکرد مالی شرکت است.
بنابراین، بر پایه اطلاعات موجود نمیتوان درباره نحوه مصرف این منابع قضاوت قطعی کرد؛ اما نسبت میان ارز تخصیصیافته و خروجی تولید، همچنان یکی از موضوعات قابل بحث در تحلیل عملکرد صنعت خودرو و سیاستهای تخصیص ارز به خودروسازان است.
