اینترنت پایدار، حکمرانی هوش مصنوعی و آینده اقتصاد دیجیتال از مهمترین محورهای گفتوگوی راه پرداخت با علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران، بود. او در این گفتوگو با اشاره به پیگیری اجرای ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار برای جبران خسارت ناشی از قطعی اینترنت، تأکید کرد که بخش خصوصی با هرگونه اینترنت طبقاتی یا محدودسازی دسترسی کاربران مخالف است و اینترنت باید بهعنوان یک زیرساخت پایدار و قابل اتکا در اختیار همه قرار گیرد. مسعودی همچنین با اشاره به تحولات اخیر کشور، بازنگری اسناد و سیاستهای حوزه فناوری و هوش مصنوعی را ضروری دانست و از آمادگی بخش خصوصی برای مشارکت فعالتر در این حوزه خبر داد. به گفته او، توسعه آموزش، ارتقای شناخت از فناوریهای نوین و تقویت برنامههای تداوم کسبوکار میتواند نقش مهمی در افزایش تابآوری اقتصاد دیجیتال و کاهش ریسکهای پیشروی کسبوکارها ایفا کند.
رئیس کمیسیون فاوای اتاق ایران در گفتوگو با راه پرداخت مطرح کرد: «اینترنت باید برای همه پایدار باشد؛ نه اینترنت طبقاتی، نه قطعیهای طولانی.»
علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران، در گفتوگو با راه پرداخت درباره موضوعات مختلفی از جمله جبران خسارت ناشی از قطعی اینترنت، پایداری زیرساختهای ارتباطی، نقش بخش خصوصی در حوزه هوش مصنوعی و الزامات توسعه اقتصاد دیجیتال سخن گفت.
پیگیری جبران خسارت قطعی اینترنت از مسیرهای قانونی
مسعودی در پاسخ به این پرسش که چه موانعی مانع از جبران خسارت کسبوکارهای دیجیتال ناشی از قطعی اینترنت شده و آیا سازوکاری برای مطالبهگری جمعی بخش خصوصی وجود دارد یا خیر، اظهار کرد: «ما به عنوان بخش خصوصی و مدافع فعالان اقتصادی حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در اتاق بازرگانی مسئولیت داریم مسائل و چالشهای این حوزه را احصا و سازوکارهای پیگیری آن را فراهم کنیم. در این زمینه دو مرجع قانونی مهم وجود دارد؛ یکی شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی و دیگری کمیته بهبود محیط کسبوکار که دبیرخانه هر دو در اتاق ایران مستقر است.
وجود این ظرفیتهای قانونی باعث میشود بتوانیم موضوعاتی از این دست را از مسیرهای تخصصی و قانونی دنبال کنیم. در خصوص ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار نیز باید توجه داشت که اینترنت در آییننامههای مربوطه بهعنوان یکی از زیرساختهای ارتباطی شناخته شده و در صورت اختلال یا قطعی، جبران خسارات آن در نظر گرفته شود.
این موضوع از سوی کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین کمیسیون دانشبنیان اتاق ایران در شورای گفتوگو مطرح شده و جلسات کارشناسی آن در حال برگزاری است تا پس از جمعبندی در صحن اصلی شورا مطرح و مصوب شود. با تصویب این موضوع، امکان اجرایی شدن آن نیز فراهم خواهد شد. در حوزه قطعی برق نیز چنین رویهای وجود داشته و موضوع جدیدی نیست، اما در زمینه قطعی اینترنت اکنون در حال پیگیری آن هستیم.»
با هر نوع اینترنت طبقاتی مخالفیم
رئیس کمیسیون فاوای اتاق ایران در پاسخ به پرسشی درباره محدودیتهای اینترنت و امکان طراحی مدلهایی برای حفظ دسترسی کسبوکارها در شرایط بحرانی گفت: «ما به عنوان بخش خصوصی و نماینده فعالان اقتصادی با هر نوع اینترنت طبقاتی، نوبتی، ساعتی یا هر مدل دسترسی متفاوت که فراتر از دسترسی عمومی باشد، مخالف هستیم. موضع ما در این زمینه کاملاً روشن است. امروز اینترنت فقط یک ابزار ارتباطی نیست. اینترنت زیرساخت اصلی فعالیت کسبوکارهاست و بهویژه در اقتصاد دیجیتال، نبود اینترنت به معنای توقف فعالیت است. دیگر نمیتوان اینترنت را صرفاً محدود به شبکههای اجتماعی یا پیامرسانها دانست؛ بخش قابل توجهی از فعالیتهای اقتصادی و خدماتی کشور بر بستر اینترنت انجام میشود.
طبیعی است که در شرایط خاص ممکن است مراجع تصمیمگیر کشور تصمیماتی اتخاذ کنند، اما اگر هم قرار باشد محدودیتی اعمال شود، باید کوتاهمدت، مشخص و کاملاً موقت باشد. قطع اینترنت برای بازههای طولانی مانند چند هفته یا چند ماه تاثیرمستقیم و غیر مستقیم در فعالیتهای اقتصادی خواهد داشت.
در چنین شرایطی باید توجه داشت که زیرساختهای حیاتی مانند درگاههای بانکی، پلتفرمهای حملونقل، فروشگاههای آنلاین و سایر خدمات ضروری باید امکان ادامه فعالیت داشته باشند تا ارائه خدمات به مردم مختل نشود. البته این به معنای توجیه قطعی اینترنت نیست؛ بلکه تأکید بر این است که حتی در شرایط بحرانی نیز باید تا حد امکان از قطع اینترنت جلوگیری شود.»
مسعودی درباره ایده «اینترنت تابآور برای کسبوکارها» نیز گفت: «ما اساساً معتقدیم نباید اینترنت را برای گروههای مختلف تفکیک کنیم. اینترنت باید برای همه پایدار، پرسرعت و مطمئن باشد. اینترنت تابآور باید یک ویژگی عمومی شبکه کشور باشد، نه امتیازی برای گروهی خاص. دستگاهها و نهادهای مسئول در حوزه ارتباطات باید زیرساختی فراهم کنند که همه کاربران، اعم از مردم و کسبوکارها، بتوانند با کیفیت مناسب از خدمات اینترنتی استفاده کنند.»
اسناد حوزه فناوری و هوش مصنوعی نیازمند بازنگری هستند
مسعودی در پاسخ به پرسشی درباره نقش بخش خصوصی در سیاستگذاریهای حوزه هوش مصنوعی و بازنگری اسناد این حوزه گفت: «اتاق بازرگانی ایران به عنوان یکی از اعضای ستاد توسعه فناوریها و هوش مصنوعی در مباحث و تصمیمگیریهای این حوزه حضور دارد و موضوعات مرتبط با توسعه هوش مصنوعی را با توجه به شرایط و نیازهای کشور دنبال میکند. در ساختار این ستاد، کمیتهای با عنوان کمیته بخش خصوصی نیز پیشبینی شده که دبیرخانه آن به اتاق بازرگانی ایران واگذار شده است. این کمیته فعالیتهای خود را آغاز کرده بود و قرار بود جلسات آن برگزار شود، اما به دلیل شرایط و اتفاقات اخیر، برگزاری جلسات به تعویق افتاد. امیدواریم در آینده نزدیک این جلسات آغاز شود؛ چراکه نقش بخش خصوصی در آینده هوش مصنوعی کشور و تصمیمگیریهای مرتبط با آن اهمیت زیادی دارد.»
او در ادامه با اشاره به ضرورت بازنگری اسناد و سیاستهای حوزه فناوری اظهار کرد: «به اعتقاد ما، بسیاری از اسناد، آییننامهها و سیاستهایی که در سالهای گذشته در حوزه فناوری تدوین شدهاند، با توجه به شرایط جدید کشور نیازمند اصلاح و بازنگری هستند. امروز در شرایط متفاوتی نسبت به گذشته قرار داریم و طبیعی است که الزامات، نیازها و اولویتهای جدیدی نیز شکل گرفته باشد. وقتی شرایط تغییر میکند، رویکردها و سیاستگذاریها هم باید متناسب با آن تغییر کنند. به همین دلیل معتقدیم اسناد حوزه فناوری و از جمله اسناد مرتبط با هوش مصنوعی باید مورد بازبینی قرار گیرند تا پاسخگوی نیازهای امروز کشور باشند. بخش خصوصی از این فرآیند استقبال میکند و آمادگی دارد در بازنگری و اصلاح این اسناد نقشآفرینی کند. همانطور که اشاره شد، کمیته بخش خصوصی در ستاد توسعه فناوریها و هوش مصنوعی نیز با همین رویکرد شکل گرفته و میتواند در این مسیر نقش مؤثری ایفا کند.»
مسعودی در پاسخ به پرسشی درباره چالش دسترسی به داده و زیرساختهای مورد نیاز توسعه هوش مصنوعی گفت: «در حوزه داده، کلانداده و زیرساختهای مرتبط، موضوعات مختلفی در قالب قوانین، آییننامهها و طرحهای موجود در کشور مطرح شده و یا در حال تدوین است. ما در کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران همواره آمادگی داشتهایم به عنوان بازوی مشورتی در کنار نهادهای حاکمیتی و دولتی قرار بگیریم و پیشنهادهای تخصصی خود را ارائه دهیم.
در این زمینه نیز آماده همکاری هستیم و از همه فعالان، متخصصان و صاحبنظران دعوت میکنیم پیشنهادهای خود را برای بهبود شرایط ارائه کنند تا بتوان از ظرفیتهای هوش مصنوعی و کاربردهای آن به بهترین شکل در کشور استفاده کرد.»
توسعه اقتصاد دیجیتال نیازمند افزایش درک و شناخت از فناوری است
رئیس کمیسیون فاوای اتاق ایران در پاسخ به پرسشی درباره آینده اقتصاد دیجیتال و شاخصهای نگرانکننده این حوزه گفت: «یکی از مهمترین موضوعات، افزایش درک و شناخت نسبت به فناوریهای نوین و کاربردهای آنها در میان دستگاههای اجرایی، فعالان اقتصادی و حتی بخش خصوصی است. برگزاری دورهها، کارگاههای آموزشی و نشستهای تخصصی میتواند در این زمینه بسیار مؤثر باشد. اگر شناخت کافی از فناوریها وجود نداشته باشد، طبیعی است که در تصمیمگیریها نیز با چالش مواجه شویم. در بسیاری از موارد، حل مسائل نیازمند شناخت دقیق صورت مسئله و گفتوگوهای کارشناسی است.»
مسعودی در پایان درباره موضوع برنامههای تداوم کسبوکار (BCP) و آمادگی سکوها و کسبوکارها در برابر بحرانها گفت: «یکی از مهمترین وظایف هر کسبوکار، کاهش ریسک و آمادگی برای مواجهه با شرایط پیشبینینشده است. موضوع BCP نیز دقیقاً از همین زاویه اهمیت پیدا میکند. در تعاملاتی که با مرکز ملی فضای مجازی و شورای عالی فضای مجازی داشتهایم، توافق شده است که دورهها و نشستهای آموزشی مشترکی در این زمینه برگزار شود. این آموزشها فقط مختص فعالان اقتصاد دیجیتال نیست و همه فعالان اقتصادی میتوانند از آن بهرهمند شوند. اتاق بازرگانی به اقتصاد کشور بهصورت یکپارچه نگاه میکند و اقتصاد دیجیتال را بخشی از اقتصاد ملی میداند. به همین دلیل معتقدیم توسعه آموزش، افزایش آگاهی و توجه به برنامههای تداوم کسبوکار میتواند به افزایش تابآوری و کاهش ریسک در میان فعالان اقتصادی کمک کند.»
