پایگاه خبری راه پرداخت دارای مجوز به شماره ۷۴۵۷۲ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخشی از «شبکه عصر تراکنش» است. راه پرداخت فعالیت خود را از دوم اردیبهشتماه ۱۳۹۰ شروع کرده و اکنون پرمخاطبترین رسانه ایران در زمینه فناوریهای مالی، بانکداری و پرداخت و استارتآپهای فینتک است.
حذف صفر، موفق یا ناموفق؛ مسئله این است
۱۸ صفر در برزیل، ۱۲ صفر در آلمان، ۶ صفر در ترکیه؛ حذف صفر از پول ملی برای بسیاری از کشورها تجربهای تکرارشده است. برخی با آن به ثبات رسیدند و برخی دیگر دوباره به تورم برگشتند. حالا با تصویب پیشنویس آییننامه حذف چهار صفر از پول ملی در ایران، این پرسش دوباره مطرح است که تجربه جهان درباره این جراحی پولی چه میگوید
بعد از تصویب طرح حذف چهار صفر از پول ملی در مجلس و نهاییشدن پیشنویس آییننامه اجرایی آن، این سیاست دوباره به یکی از بحثهای مهم اقتصادی تبدیل شده است؛ اقدامی که پیشتر در کشورهای مختلف اجرا شده و گاه به ثبات اقتصادی انجامیده و گاه بینتیجه مانده است. در ادامه نمونههای موفق و ناموفق حذف صفر از پول ملی را در جهان مرور و نتایج و پیامدهای آنها را بررسی میکنیم.
نمونههای موفق
برزیل رکوردار حدف صفر از پول ملی شناخته میشود. این کشور در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی به یکی از سنگینترین تورمهای آن زمان دچار شد که در پی حذف ۱۸ صفر از پول ملی در چند مرحله طی سالهای ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۴ موفق شد به ثبات اقتصادی پایدار دست پیدا کند.
در سال ۱۹۶۷ میلادی برای اولین بار ۳ صفر از پول ملی خود حذف کرد که نتوانست در کنترل تورم موفق عمل کند و تا سال ۱۹۸۱ تورم این کشور بار دیگر به ۱۵۱ درصد رسید. در سال ۱۹۹۳ زمانی که تورم این کشور در مرز ۲ هزار درصد قرار داشت بار دیگر حذف سه صفر اعمال شد. این بار دولت توانست در مهار تورم توفیقاتی کسب کند.
با این حال، از سال ۱۹۳۰ تاکنون طی شش مرحله ۱۸ صفر از پول ملی برزیل حذف شده است و هشت بار نیز نام واحد پولی این کشور تغییر پیدا کرده است.
آلمان نیز در دو نوبت (سالهای ۱۹۲۳ و ۱۹۴۸) به علت تورم شدید پس از جنگهای جهانی اول و دوم، به اصلاحات اساسی و حذف صفر از پول ملی اقدام کرد. در سال ۱۹۲۳، با حذف ۱۲ صفر، واحد پولی جدید «رنتنمارک» را نیز معرفی کردند که بازگشت ثبات و کاهش تورم را بهدنبال داشت.
در نوبت بعدی، آلمان در سال ۱۹۴۸، این بار با حذف ۳ صفر از پول ملی خود و معرفی واحد پولی جدید «دویچهمارک، به کنترل قیمتها و تورم پرداختند که این اقدامات، منجر به دوره «معجزه اقتصادی» آلمان شد.
لهستان در سال ۱۹۹۵، به علت تورم شدید، کسری بودجه و بدهی بالایی که از دوران کمونیسم برایش بهجا مانده بود، دست به حذف چهار صفر از پول ملی خود و اجرای سیاستهای آزادسازی اقتصادی زد.
نتیجه این اقدامات برای لهستان موفقآمیز بود و اقتصاد باثبات را برایشان به ارمغان آورد.
ترکیه در سال ۲۰۰۵، شش صفر از لیر خود حذف کرد و این اقدام، کنترل تورم و رشد اقتصادی را به همراه داشت. از آغاز سال ۲۰۰۵ اسکناسهای جدید ترکیه با عنوان لیر جدید منتشر شدند که هر لیر جدید معادل یک میلیون لیر قدیم بود.
این تغییر، اعتماد عمومی را بهدنبال داشت و به نمادی از ثبات پس از بحران تبدیل شد.
نمونههای ناموفق
آرژانتین در سال ۱۹۹۲ به علت تورم شدید، تصمیمی به حذف چهار صفر از پول ملی خود گرفت.
این اقدام که بدون اصلاح اقتصادی ساختاری رقم خورد، پس از چند سال تورم را بازگرداند و بیاعتمادی عمومی را به دنبال داشت.
روسیه در سال ۱۹۹۸ به واسطه تورم شدید ناشی از فروپاشی شوروی و کاهش قیمت نفت، ۳ صفر از پول ملی خود حذف کرد که نتایج نامطلوبی به دنبال داشت.
زیمبابوه در بازه ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵، به علت تورم فوق شدید (تا دو میلیارد درصد)، ۲۵ صفر از پول ملی خود را حذف کرد که در پی آن، پول ملی رسما حذف شد و این اقدام به شکست انجامید. در ادامه پول رسمی با ارزهای خارجی جایگزین شد.
ونزوئلا در سال ۲۰۱۸ و ۲۰۲۱، در دو مرحله هشت صفر از بولیوار حذف کرد، اما تورم ادامه یافت، ارزش پول ملی شدیدا افت کرد و مشکلات اقتصادی عمیقتر شد.
نکته: اسکناس ونزوئلا به صورت عمودی چاپ و استفاده میشود و در تصویر بالا، اسکناس به صورت افقی قرار گرفته است.
تجربه چند کشور دیگر از حذف صفر از پول ملی
در جدول زیر تجربه چند کشور دیگر درخصوص حذف صفر از پول ملی قرار داده شده است.
| کشور | بازه زمانی | مجموع صفرهای حذفشده | نتیجه |
| پرو | ۱۹۸۵ – ۱۹۹۱ | ۶ صفر | ناموفق |
| مجارستان | ۱۹۴۶ | ۱۴ صفر | موفق |
| کره جنوبی | ۱۹۵۳ و ۱۹۶۲ | ۴ صفر | موفق |
| بولیوی | ۱۹۶۳-۱۹۸۷ | ۹ صفر | موفق |
| رومانی | ۲۰۰۵ | ۴ صفر | موفق |
حذف صفر از پول ملی ایران
در حال حاضر حذف چهار صفر از پول ملی ایران به تصویب رسیده و پیشنویس آییننامه اجرایی آن نیز منتشر شده است. این آییننامه، نقشهراهی است که از بازطراحی کامل سامانهها و خدمات بانکی آغاز میشود، با آموزش فراگیر و برچسبگذاری دوگانه قیمتها در دوره گذار ادامه مییابد و در نهایت با اعلام رسمی بانک مرکزی، جایگزینی کامل «ریال جدید» بهجای ریال قدیم را رقم میزند.
این روند در دو فاز دنبال خواهد شد و در نهایت «ریال جدید» جایگزین «ریال قدیم» میشود. لازم به ذکر است که هر ریال جدید معادل یکصد قران است و طبق نرخ تبدیل ریال جدید به قدیم، هر ریال جدید، ۱۰٬۰۰۰ ریال قدیم است.
علاقهمندان میتوانند پیشنویس آییننامه حذف چهار صفر از پول ملی را از طریق این لینک بخوانند.
