پایگاه خبری راه پرداخت دارای مجوز به شماره ۷۴۵۷۲ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخشی از «شبکه عصر تراکنش» است. راه پرداخت فعالیت خود را از دوم اردیبهشتماه ۱۳۹۰ شروع کرده و اکنون پرمخاطبترین رسانه ایران در زمینه فناوریهای مالی، بانکداری و پرداخت و استارتآپهای فینتک است.
پالایش کارتهای بازرگانی با آزمون صلاحیت حرفهای مجدد و ابطال کارت متخلفان کلید خورد
ذبیحالله خدائیان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، درباره سوءاستفاده از کارتهای بازرگانی هشدار داد و از اجرای اقدامات جدید برای ساماندهی و پالایش این کارتها خبر داد. به گفته او، صلاحیت دارندگان کارتهای بازرگانی دوباره بررسی میشود و از آنها آزمون حرفهای گرفته خواهد شد؛ همچنین در صورت احراز نشدن شرایط لازم، کارت افراد فاقد صلاحیت ابطال میشود. در ادامه شیوههای رایج سوءاستفاده از کارتهای بازرگانی را بررسی میکنیم
برای انجام واردات و صادرات قانونی در ایران، داشتن کارت بازرگانی ضروری است؛ این کارت مجوز رسمی است که به افراد حقیقی و حقوقی اجازه میدهد بهطور قانونی کالا وارد یا صادر کنند. بدون کارت بازرگانی، فعالیت تجاری خارجی رسمی امکانپذیر نیست و تمامی تراکنشهای گمرکی باید با استفاده از آن انجام شود. پیشتر در گزارشی «راه پرداخت» با عنوان «چگونه مجوز واردات و صادرات بگیریم؟»، مراحل دریافت این کارت از سامانه جامع تجارت تا احراز هویت در اتاق بازرگانی بهصورت گامبهگام توضیح داده است.
در سالهای اخیر، سوءاستفاده از این کارتها به یکی از چالشهای جدی اقتصاد کشور تبدیل شده است. روش اصلی سوءاستفاده، اجاره یا فروش کارت بازرگانی به افراد یا شرکتهای سودجو است. در این موارد، کارت به نام افرادی صادر میشود که اغلب هیچ سابقه تجاری، دانش کافی یا توان مالی ندارند؛ سپس کارت با مبلغ ناچیزی اجاره داده میشود و از آن برای واردات حجم بالایی کالا یا صادرات صوری استفاده میکنند، بدون اینکه تعهدات ارزی (بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به سامانه نیما) را انجام دهند. نتیجه این اقدامات، انباشت بدهیهای سنگین ارزی، افزایش فشار بر بازار آزاد ارز، فرار مالیاتی گسترده و حتی تسهیل قاچاق سازمانیافته بوده است.
در همین زمینه، ذبیحالله خدائیان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، در نشستی با اعضای اتاقهای بازرگانی سراسر کشور بر ضرورت برخورد قاطع با سوءاستفادهکنندگان از کارتهای بازرگانی اجارهای تأکید کرد. او اعلام کرد سازمان بازرسی این تخلفات را به همراه قصور یا ترک فعل دستگاههای اجرایی با جدیت پیگیری خواهد کرد. از جمله اقدامات پیشنهادی، برگزاری آزمون مجدد صلاحیت حرفهای برای دارندگان کارت و ابطال کارت افراد فاقد شرایط است. همچنین بازنگری فوری در آییننامههای مربوطه و تقویت نظارت پیشینی و پسینی در دستور کار قرار گرفته تا ضمن حفظ تسهیل فضای کسبوکار، مسیر سوءاستفاده بسته شود.
در ادامه این گزارش، راه پرداخت به بررسی روشهای رایج سوءاستفاده از کارت بازرگانی پرداخته است.
شیوههای رایج سوءاستفاده از کارتهای بازرگانی
۱. اجاره کارت بازرگانی (کارتهای اجارهای یا یکبار مصرف): یکی از شایعترین روشها، صدور کارت به نام افراد کمبضاعت، ناآگاه یا ساکنان مناطق محروم است که هیچ دانش تجاری ندارند. سودجوها با اجاره دفتر صوری، درخواست کارت میدهند و پس از صدور، دفتر را تعطیل میکنند. سپس کارت را با مبلغ ناچیزی اجاره میگیرند و برای واردات/صادرات استفاده میکنند، بدون اینکه تعهدات ارزی را ایفا کنند. این روش از خلأهای نظارتی مانند تأخیر در وصول مطالبات گمرکی (هر ۳ تا ۶ ماه) سوءاستفاده میکند، زیرا وقتی مأموران گمرک مراجعه میکنند، هیچ نشانی از صاحب کارت نیست و دارایی برای مصادره وجود ندارد.
۲. صادرات صوری یا کاغذی: در این روش، کالاها فقط روی کاغذ صادر میشوند تا از تسهیلات گمرکی، معافیتهای مالیاتی یا بازگشت ارز بهرهبرداری شود، اما کالا واقعاً صادر نمیشود. این کار اغلب برای دور زدن سامانه نیما (عرضه ارز صادراتی) انجام میگیرد و منجر به عدم بازگشت ارز به کشور میشود. برای مثال، برخی صادرکنندگان از کارتهای بیهویت برای صادرات کالا استفاده میکنند تا تعهدات ارزی را نادیده بگیرند.
۳. پولشویی و قاچاق کالا: سوءاستفادهکنندگان از کارت برای واردات کالاهای غیرمجاز، قاچاق یا پنهان کردن پولهای نامشروع استفاده میکنند. کارتهای اجارهای برای انتقال پولهای غیرقانونی به سیستم مالی قانونی به کار میرود، که این امر امنیت اقتصادی را مختل میکند. مثلاً، واردات کالاهای غیرضروری یا مشکوک بدون پرداخت تعرفههای گمرکی رایج است.
۴. فرار مالیاتی و عدم پرداخت بدهی گمرکی: با استفاده از کارتهای افراد فاقد دارایی، سودجوها از پرداخت مالیات و بدهیهای گمرکی فرار میکنند. زیرا صاحب کارت هیچ اموالی برای مصادره ندارد و ممنوعالخروجی هم تأثیری ندارد.
سوءاستفاده از کارتهای بازرگانی منجر به انباشت بدهیهای گمرکی، نابسامانی بازار ارز، فرار مالیاتی گسترده و قاچاق سازمانیافته میشود، که اقتصاد کشور را آسیب میزند. بر اساس آمار، حجم تعهدات ارزی ناشی از صادرات قابل توجه است، اما بخشی از آن ایفا نمیشود.
