تعهد
تعهد اعتباری
اوراق گام
ابزار بانکی برای تأمین سرمایه در گردش و گردش اعتبار در معاملات میان بنگاهها.
ویژگی کلیدی: سند قابل انتقال و قابل تنزیل در چارچوب مقررات.
۳۱.۷۸همت عملکرد ۴ماهه
۲۲۰همت سهمیه ۱۴۰۵
SCF در ۳۰ ثانیه
SCF یعنی تأمین مالی معامله، نه فقط بنگاه
در SCF، اطلاعات معامله واقعی و رابطه خریدار و تأمینکننده نیز وارد تصمیم اعتباری میشود؛ اعتبار به جریان واقعی کالا و خدمت متصل میشود و میتواند در طول زنجیره گردش کند.
در وام سرمایه در گردش، بنگاه نقطه شروع اعتبار است؛ در SCF، معامله و زنجیره هم بخشی از مبنای اعتبار میشوند.
هدف، کاهش اصطکاک سرمایه در گردش و امکان انتقال یا نقدشوندگی بهتر تعهدات میان حلقههای زنجیره است.
۱
ثبت و تأیید معامله
خریدار سفارش، صورتحساب یا تعهد تجاری را تأیید میکند.
۲
صدور ابزار یا تعهد اعتباری
بانک یا تأمینکننده مالی متناسب با ابزار، اعتبار یا سند ایجاد میکند.
۳
انتقال در زنجیره
در ابزارهای قابل انتقال، اعتبار میتواند به حلقه قبلی زنجیره منتقل شود.
۴
تنزیل یا تسویه
دارنده سند آن را تا سررسید نگه میدارد یا در صورت وجود سازوکار، تنزیل میکند.
بازار · ۱۴۰۵
۱۴۰۵؛ جهش در مقیاس
مجموع عملکرد چهار ابزار اصلی در چهار ماه نخست ۱۴۰۵ به ۱۱۷.۱۵ همت رسید؛ در حالی که رقم دوره مشابه سال قبل ۸.۲۴ همت بود.
۱۴.۲برابر
رشد عملکرد چهارماهه نخست ۱۴۰۵ نسبت به دوره مشابه سال قبل؛ جهشی که بخش بزرگی از آن با عملیاتیشدن ابزارهای جدید، بهویژه برات، همزمان شده است.
عملکرد ماهانه ابزارها
چهارماهه نخست ۱۴۰۵ · واحد: همت
افت تیر نسبت به خرداد در گزارش بانک مرکزی عمدتاً به اختلالهای سامانهای و مشکلات تبادل پیام نسبت داده شده است.
برات، ابزار غالب بازار شده است
ترکیب عملکرد چهارماهه نخست ۱۴۰۵
برات الکترونیکی۷۴.۵۳ همت
اوراق گام۳۱.۷۸ همت
کارت رفاهی۸.۳۴ همت
فاکتورینگ۲.۵۰ همت
تقریباً دو سوم عملکرد رسمی چهارماهه ۱۴۰۵ متعلق به برات الکترونیکی است.
سهمیه ۱۴۰۵
از هدف ۶۷۰ همتی چقدر محقق شده است؟
تا پایان تیر، مجموع عملکرد چهار ابزار اصلی معادل حدود ۱۷.۵ درصد سهمیه سالانه بود. سهمیه را نباید با اندازه بازار یا عملکرد محققشده یکی دانست.
برات الکترونیکی
اوراق گام
کارت رفاهی
فاکتورینگ
ابزارها
چهار ابزار اصلی SCF در ایران
چهار ابزار رسمی، مسئلههای متفاوتی را در طول زنجیره هدف میگیرند؛ از گردش اعتبار میان بنگاهها تا خرید اعتباری خانوار و نقدکردن مطالبات قراردادی.
گردش
ابزار غالب
برات
الکترونیکی
برات مدتدار قابل انتقال در زنجیره با امکان تنزیل در شبکه بانکی.
ویژگی کلیدی: سررسید ۱ تا ۱۲ ماه و بدون پیشپرداخت / میانپرداخت در ساختار گزارششده.
۷۴.۵۳همت عملکرد ۴ماهه
۲۵۰همت سهمیه ۱۴۰۵
تقاضا
اتصال تولید به تقاضا
کارت رفاهی
متصل به گام
ابزار خرید اعتباری خانوار برای پیوند تأمین مالی تولید با فروش کالا.
ویژگی کلیدی: اتصال سمت تقاضا به زنجیره تولید و خرید مصرفی.
۸.۳۴همت عملکرد ۴ماهه
۱۳۰همت سهمیه ۱۴۰۵
مطالبه
مطالبات قراردادی
فاکتورینگ
واگذاری مطالبات تأمینکننده یا پیمانکار از کارفرما به نهاد مالی.
ویژگی کلیدی: تبدیل مطالبه مدتدار به نقدینگی و کاهش فشار سرمایه در گردش.
۲.۵۰همت عملکرد ۴ماهه
۷۰همت سهمیه ۱۴۰۵
نقشه اکوسیستم
چه کسانی SCF ایران را میسازند؟
SCF یک محصول منفرد نیست؛ اکوسیستمی چندلایه است که از سیاستگذار و تأمینکننده سرمایه تا پلتفرم، فناوری، خریدار لنگر و ذینفع نهایی را به هم متصل میکند.
01
تنظیمگر و سیاستگذار
بانک مرکزی · وزارت اقتصاد · بورس/ فرابورس · سازمان امور مالیاتی · وزارت صمت
02
تأمینکنندگان سرمایه
بانکها · نهادهای مالی غیربانکی · صندوقها
03
پلتفرمها و محصولات
اکوتام · سککوک · تیما · کاراسپ · رفاتم · وایب · پالیز · نویپو · SCF بانک شهر · باروک · SCF صادرات · جیحون · پیوند و نقدین · تداوم
04
زیرساخت و فناوری
فناوری بانکی · PSPها · سرویسهای هویت و داده · سامانههای حاکمیتی
05
حلقه لنگر و صنایع
خودرو · فولاد · پتروشیمی · کشاورزی · غذا · لوازم خانگی · نساجی · مدیریت شهری
06
ذینفع نهایی
تأمینکنندگان کوچک و متوسط · پیمانکاران · اصناف · خانوار
بازیگران و پلتفرمها
پلتفرمها را با مدل کسبوکارشان بشناسید
سه مدل اصلی قابل تشخیص است: بازوی فناوری بانک، پلتفرم مستقل/ چندبانکی و محصول زنجیرهمحور. برخی بازیگران همزمان در بیش از یک مدل حرکت میکنند.
۱۴ بازیگر نمایش داده میشود
مدل A + C
اکوتام
اعلام شرکتبیش از ۳۰۰ همت صدور تجمعی و بیش از ۵۰ هزار بنگاه تا مرداد ۱۴۰۵
مدل B
سککوک
مدل A
تیما
مدل A
کاراسپ
مدل C
پالیز
مدل C
نویپو
مدل C
رفاتم
مدل C
وایب
مدل A
SCF بانک شهر
مدل C
باروک
اعلام/ تحلیل منبعبازار هدف اعلامی حدود ۳۰۰ هزار واحد صنفی
مدل A
SCF بانک صادرات
مدل B
جیحون
مدل A
پیوند و نقدین
اعلام بانک در گزارش عصر تراکنشنزدیک به ۳۵ همت تسهیلات از طریق شرکتها؛ در محصول نقدین بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان پرداختشده
مدل A
تداوم
صنایع
SCF کجا استفاده میشود؟
محصولات فعال بازار معمولاً به یک حلقه لنگر یا زنجیره واقعی متصلاند؛ دسترسی به خریدار بزرگ، داده معامله و ظرفیت اعتباری به اندازه خود نرمافزار اهمیت دارد.
SCF۱۲
زنجیره خودرو و قطعهسازی از مهمترین میدانهای آزمون SCF در ایران است؛ بهویژه برای مدیریت سرمایه در گردش تأمینکنندگان.
توضیح تعاملیروی هر صنعت بروید یا لمس کنید تا توضیح همان زنجیره در مرکز نمودار نمایش داده شود.
منطق صفحهSCF معمولاً در زنجیرههایی زنده میشود که حلقه لنگر، داده معامله و ظرفیت اعتباری به هم متصل باشند.
تحولات رسمی
از ابلاغ دستورالعمل تا جهش برات
این تایملاین بر رویدادهای رسمی بانک مرکزی تکیه دارد و با نقاط عطف بازار تکمیل شده است؛ فهرست کامل خبرهای رسمی در ادامه بازشدنی است.
رویدادها را افقی مرور کنید
۱۴۰۰/۰۹/۲۹
مقررات
ابلاغ دستورالعمل تأمین مالی زنجیرهای به شبکه بانکی
۱۴۰۰/۱۰/۱۱
اجرا
امضای تفاهمنامه تأمین مالی زنجیرهای بنگاههای اقتصادی
۱۴۰۱/۰۱/۲۳
مقررات
بازنگری و بهبود دستورالعمل گام
۱۴۰۱/۰۴/۰۹
کشاورزی
ابلاغ شیوهنامه اجرایی تأمین مالی کشاورزی قراردادی
۱۴۰۱/۰۶/۲۴
کاربرد جدید
امکان استفاده از گام در معاملات بورس کالا
۱۴۰۱/۰۸/۰۲
آمار بازار
عبور انتشار گام از ۳۰ هزار میلیارد تومان
۱۴۰۱/۰۸/۲۱
گسترش ابزار
عملیاتیشدن گام در ۱۷ بانک؛ حجم ۳۶.۳ هزار میلیارد تومان
۱۴۰۲/۰۲/۰۷
آمار بازار
اعلام انتشار ۶۱ هزار میلیارد تومان گام تا آن مقطع
۱۴۰۳/۰۱/۲۸
گسترش ابزار
اعلام برنامه عملیاتی کارت رفاهی متصل به گام
۱۴۰۳/۰۲/۰۶
برات
نخستین برات الکترونیکی SCF توسط شبکه بانکی صادر شد
۱۴۰۳/۰۲/۱۰
سیاستگذاری
اعلام برنامه ۳۵۰ همتی و سهم ۵۰ همتی فاکتورینگ
۱۴۰۴
بازار
برات الکترونیکی به بزرگترین ابزار رسمی از نظر حجم عملکرد تبدیل شد
۱۴۰۵/۰۴
آمار بازار
عملکرد چهارماهه چهار ابزار اصلی از ۱۱۷ همت عبور کرد
۱۴۰۵
سیاستگذاری
ابلاغ سهمیه ۶۷۰ همتی ابزارهای زنجیره تولید
همه خبرها و تحولات رسمی بانک مرکزی (۲۷ مورد)
نخستین برات الکترونیکی تأمین مالی زنجیره تأمین توسط شبکه بانکی صادر شد↗تصویب اصلاحات پیشنهادی در رابطه با اوراق گام در شورای فقهی بانک مرکزی↗دستورالعمل ناظر بر اوراق گام به شبکه بانکی ابلاغ شد↗برنامه بانک مرکزی تأمین مالی ۳۵۰ همتی از طریق ابزارهای تأمین مالی زنجیرهای در سال ۱۴۰۳ است↗بخشنامه مرتبط با عملیات ابطال و استرداد کارمزد عاملیت اوراق گام ابلاغ شد↗اوراق گام صرفاً توسط بانکهای عامل مجاز و مبتنی بر سامانه گام منتشر میشود↗تأمین مالی ۳۵۰ همتی با استفاده از ابزارهای نوین / سهم ۵۰ همتی فاکتورینگ در تأمین مالی در سال ۱۴۰۳↗اصلاح و بازنگری دستورالعمل اوراق گام / انتشار ۶۱ هزار میلیارد تومان اوراق گام تاکنون↗اعلام جزئیات تأمین مالی زنجیره تأمین در سال ۱۴۰۳ / ابزار کارت رفاهی متصل به اوراق گام امسال عملیاتی میشود↗انتشار اطلاعات تسهیلات و تعهدات ۱۵ بانک / توسعه روش تأمین مالی به شیوه فاکتورینگ↗اوراق گام در ۱۷ بانک عملیاتی شد / حجم اوراق گام به ۳۶.۳ هزار میلیارد تومان رسید↗انتشار اوراق گام از مرز ۳۰ هزار میلیارد تومان گذشت / افزایش تنوع و تعداد زنجیرههای تولید↗تنوعبخشی به ابزارهای تأمین مالی در دستور کار بانک مرکزی / تجربه تلخ تورم ناشی از خلق پول نباید تکرار شود↗امکان استفاده از اوراق گام در معاملات بورس کالا از هفته آینده↗سهم ۲۰ درصدی تأمین مالی زنجیرهای و کشاورزی قراردادی از کل تسهیلات بخش کشاورزی↗وزیر جهاد کشاورزی در آیین رونمایی از نقشه راه تأمین مالی زنجیرهای بخش کشاورزی تأکید کرد؛ سال آینده خرید تضمینی گندم را به حدود ۹ میلیون تن میرسانیم↗آقای دکتر آقامحمدی در آیین رونمایی از نقشه راه تأمین مالی زنجیرهای بخش کشاورزی تصریح کرد؛ فرصت جدی برای رونق بخش کشاورزی فراهم شده است↗رئیس کل بانک مرکزی در آیین رونمایی از نقشه راه تأمین مالی زنجیرهای بخش کشاورزی: تأمین مالی هدفمند در بخش کشاورزی گسترش مییابد↗نقشه راه تأمین مالی زنجیرهای بخش کشاورزی رونمایی میشود↗شیوهنامه اجرایی «تأمین مالی کشاورزی قراردادی» ابلاغ شد↗تقویت و گسترش طرح تأمین مالی زنجیره تولید در سال جاری↗بازنگری و بهبود دستورالعمل گواهی اعتبار مولد (گام)↗حمایت قاطع بانک مرکزی از دانشبنیانها / تأمین مالی زنجیره تولید ابزاری موفق برای رونق تولید↗توسعه تأمین مالی زنجیرهای تولید؛ هدفمندی در تخصیص تسهیلات بانکی و اشتغالزایی پایدار↗کارایی تخصیص منابع با شیوه تأمین مالی زنجیرهای افزایش مییابد↗تفاهمنامه تأمین مالی زنجیرهای بنگاههای اقتصادی امضا شد↗دستورالعمل تأمین مالی زنجیرهای به شبکه بانکی کشور ابلاغ شد↗
جهان
بازار جهانی SCF چقدر بزرگ است؟
اعداد جهانی برای ایجاد مقیاس ذهنی مفیدند، اما تعریف آنها با بازار رسمی ایران یکسان نیست و نباید سهم ایران از جهان را از این دو مجموعه داده محاسبه کرد.
برآورد ۲۰۲۵۲.۶۴۶ تریلیون دلار
حجم تخمینی جهانی برنامههای SCF در World Supply Chain Finance Report 2026
۱.۰۰۷ تریلیون دلارFunds in Use
این آمار عمدتاً Reverse Factoring / Approved Payables Finance را پوشش میدهد؛ قابل مقایسه مستقیم با تعریف گسترده SCF ایران نیست.
۳.۱٪
رشد سریع، سهم هنوز کوچک
سهم برآوردی ابزارهای زنجیره تولید از کل تسهیلات پرداختی شبکه بانکی در بهار ۱۴۰۵. این نسبت از مقایسه ۹۱.۳ همت عملکرد ابزارهای زنجیرهای با حدود ۲٬۹۴۱ همت کل تسهیلات پرداختی به دست آمده است.
Watchlist
هفت نشانهای که باید رصد کرد
اینها شاخصهایی هستند که میتوانند نشان دهند بازار از رشد سهمیهمحور به سمت زیرساخت پایدارتر و عمیقتر حرکت میکند یا نه.
01فراگیرشدن برات در بانکها
02انتقال و تنزیل بخشی
03پذیرش اسناد در بخش عمومی
04کارت رفاهی در خرید غیرحضوری
05بازار ثانویه عمیقتر
06اعتبارسنجی معاملهمحور
07استاندارد افشا
روششناسی
چطور این اعداد را بخوانیم؟
چهار قاعده ساده از خطای رایج در خواندن آمار این بازار جلوگیری میکند.
سهمیه، عملکرد نیست
۶۷۰ همت هدف ابلاغی سال ۱۴۰۵ است.
صدور، مانده و تأمین مالی خالص یکی نیست
ابزار کوتاهمدت میتواند در سال چند بار گردش کند.
اعداد پلتفرمها جمعپذیر نیست
یک معامله میتواند هم در آمار بانک و هم در آمار پلتفرم ثبت شود.
مقایسه باید همدوره باشد
دوره زمانی آمار رسمی همیشه پایان سال نیست.
منابع
داده از کجا آمده است؟
در این صفحه میان داده رسمی، محاسبه تحلیلی و ارقام اعلامی شرکتها تفکیک شده است.
منابع رسمی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ صفحه «تأمین مالی زنجیره تولید»، گزارش عملکرد چهارماهه نخست ۱۴۰۵، دستورالعملها و آرشیو اخبار رسمی.
منابع صنعت: گزارش صنعت تأمین مالی زنجیره تأمین ایران ۱۴۰۵، آرشیو راه پرداخت و عصر تراکنش و اظهارات عمومی شرکتها.
منبع جهانی: World Supply Chain Finance Report 2026. ارقام این گزارش برآوردیاند و عمدتاً Reverse Factoring را پوشش میدهند.
یادداشت: ارقام اعلامی شرکتها الزاماً بهصورت مستقل راستیآزمایی نشدهاند و در محاسبات بازار رسمی با داده بانک مرکزی جمع نشدهاند.