برای دانش‌آموزی که در یکی از شهرها یا روستاهای دور از پایتخت زندگی می‌کند، داشتن لپتاپ ممکن است به معنای دسترسی به فرصت‌هایی باشد که تا پیش از آن تنها نامشان را شنیده است؛ از شرکت در کلاس‌های آنلاین گرفته تا یادگیری برنامه‌نویسی و مهارت‌هایی که شاید روزی مسیر شغلی او را تغییر دهند. اما دسترسی به این فرصت‌ها برای همه نوجوانان یکسان نیست. گاهی فاصله یک دانش‌آموز با دنیای آموزش دیجیتال، به اندازه قیمت لپ‌تاپی است که خانواده‌اش امکان خرید آن را ندارد.
دیجی‌کالا مهر با کمپین «هرجا که تویی» سراغ همین فاصله رفته است. کمپینی که هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵ شکل گرفت و قرار است با مشارکت مردم، کسبوکارها و مجموعه‌های آموزشی، هزار لپتاپ برای دانش‌آموزان مستعد مناطق کم‌برخوردار تأمین کند. آنچه این طرح را از یک برنامه معمول اهدای تجهیزات متمایز می‌کند، برنامه‌ای است که برای پس از رسیدن لپتاپ به دست دانش‌آموز در نظر گرفته شده؛ آموزش، مهارت‌آموزی و همراهی با نوجوانانی که ممکن است استعداد و انگیزه کافی داشته باشند، اما ابزار لازم برای یادگیری را نه.
بخوانید: «هرجا که تویی»؛ کمپین دیجی‌کالا مهر برای اهدای لپتاپ به دانش‌آموزان کم‌برخوردار
بر اساس آمار منتشرشده در صفحه رسمی کمپین «هرجا که تویی» در دیجی‌کالا، تاکنون ۵۱۹ لپتاپ در این طرح ثبت شده است؛ معادل حدود ۵۲ درصد هدف هزار دستگاهی کمپین. ارزش این تجهیزات با مبنای ۵۰ میلیون تومان برای هر لپتاپ، ۲۵ میلیارد و ۹۵۰ میلیون تومان محاسبه شده است.
این عدد برای کمپینی که در آغاز، تأمین حداقل ۴۰۰ دستگاه را هدف گرفته بود، از عبور از نخستین هدف کمی حکایت دارد. حالا ۴۸۱ لپتاپ دیگر تا رسیدن به هدف هزار دستگاهی باقی مانده است.
۵۱۹ لپتاپ؛ وقتی مشارکت‌های کوچک کنار هم قرار می‌گیرند
یکی از ویژگی‌های «هرجا که تویی» این است که مشارکت در آن به توانایی خرید یک لپتاپ کامل وابسته نیست. در صفحه کمپین، هزینه هر دستگاه ۵۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده، اما افراد می‌توانند با هر مبلغی در تأمین آن سهیم شوند. به این ترتیب، کسی که تنها بخشی از هزینه یک دستگاه را پرداخت می‌کند نیز در فراهم‌شدن امکان یادگیری برای یک دانش‌آموز نقش دارد.
مشارکت‌کنندگان هنگام پرداخت می‌توانند استان موردنظرشان را انتخاب کنند یا با انتخاب گزینه «هر جای ایران»، تعیین محل اختصاص کمک را به سازوکار کمپین بسپارند. این امکان، ارتباط میان فرد مشارکت‌کننده و مقصد کمک را ملموس‌تر می‌کند؛ فردی در تهران، شیراز یا هر نقطه دیگری از کشور می‌تواند در تأمین ابزار آموزشی دانش‌آموزی در استانی دیگر سهیم شود.
مسیر مشارکت فقط به پرداخت پول محدود نیست. دیجی‌کالا مهر از افرادی که لپتاپ بلااستفاده دارند نیز دعوت کرده است دستگاه خود را در اختیار کمپین قرار دهند. این لپ‌تاپ‌ها را می‌توان به فروشگاه‌های حضوری معرفی‌شده دیجی‌کالا تحویل داد یا از طریق پست ارسال کرد تا در چرخه مهارت‌آموزی دانش‌آموزان استفاده شوند.
در این میان، دیجی‌کالا اعلام کرده که هزینه‌های بستر مشارکت، درگاه پرداخت، بسته‌بندی و ارسال تجهیزات را خود بر عهده می‌گیرد و تمام مبلغ مشارکت نقدی افراد صرف تأمین لپتاپ می‌شود. این موضوع برای طرحی که بر مشارکت عمومی تکیه دارد اهمیت دارد؛ زیرا فرد کمک‌کننده می‌داند مبلغ پرداختی‌اش قرار است به چه منظوری هزینه شود.
همایون شجریان هم به «هرجا که تویی» پیوست
نام «هرجا که تویی» با همراهی همایون شجریان گره خورده است؛ خواننده‌ای که علاوه بر اهدای لپتاپ شخصی خود، قطعه «می‌تراود مهتاب» را پس از ۲۸ سال برای این کمپین اجرا و به آن اهدا کرده است. قطعه‌ای با شعری از نیما یوشیج که حالا در صفحه کمپین در دسترس مخاطبان قرار گرفته و بخشی از روایت آن شده است.
شجریان در پیامی که هنگام پیوستن به کمپین منتشر کرد، به مسئله‌ای اشاره داشت که در مرکز این طرح قرار دارد: اینکه محل تولد و زندگی یک نوجوان نباید تعیین کند چقدر به آموزش و یادگیری دسترسی داشته باشد.
او با اهدای لپتاپ شخصی خود از هنرمندان و دیگر افراد جامعه خواست به اندازه توانشان در این برنامه مشارکت کنند. مجتبی جباری، بازیکن سابق استقلال و تیم ملی فوتبال ایران، نیز با اهدای لپتاپ خود به این کمپین پیوست.
همراهی شجریان تنها به انتشار یک پیام محدود نماند. در جریان کنسرت «هرجا که تویی» در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ در ورزشگاه نقش جهان اصفهان، کمپین دیجی‌کالا مهر نیز به مخاطبان معرفی شد. در حاشیه این رویداد، غرفه‌ای برای آشنایی شرکت‌کنندگان با شیوه مشارکت و برنامه‌های آموزشی طرح برپا شد.
حضور یک هنرمند شناخته‌شده می‌تواند توجه افراد بیشتری را به موضوع نابرابری آموزشی جلب کند، اما اهمیت این همراهی در نهایت به مشارکت‌هایی بستگی دارد که از دل آن شکل می‌گیرد. برای دانش‌آموزی که به ابزار یادگیری نیاز دارد، آنچه تفاوت ایجاد می‌کند رسیدن امکانات آموزشی و امکان استفاده از آن‌هاست.
لپتاپ به دست دانش‌آموز می‌رسد؛ بعد چه اتفاقی می‌افتد؟
تأمین هزار لپتاپ هدفی است که می‌توان آن را با یک عدد سنجید، اما پرسش مهم‌تر این است که پس از تأمین تجهیزات چه اتفاقی خواهد افتاد. اگر دانش‌آموزی لپتاپ داشته باشد، اما امکان آموزش و راهنمایی برای استفاده مؤثر از آن را پیدا نکند، بخشی از ظرفیت این کمک بلااستفاده می‌ماند.
در طراحی «هرجا که تویی»، برای این مرحله نیز برنامه‌هایی پیش‌بینی شده است. بر اساس گزارش پیشین راه پرداخت از آغاز کمپین و اطلاعات اعلام‌شده درباره طرح، قرار است لپ‌تاپ‌ها در یک چرخه آموزشی چندساله مورد استفاده قرار گیرند تا طی چهار سال، زمینه دسترسی ۱۰ هزار نوجوان به آموزش دیجیتال و مهارت‌آموزی فراهم شود. این عدد، هدف‌گذاری آینده کمپین است و نباید با تعداد دانش‌آموزانی که تاکنون آموزش دیده‌اند یکسان در نظر گرفته شود.
در برنامه اولیه، لپ‌تاپ‌ها به‌صورت امانی و برای یک سال تحصیلی در اختیار دانش‌آموزان منتخب قرار می‌گیرند. آن‌ها در این مدت از دوره‌های آموزشی استفاده می‌کنند و میزان پیشرفتشان ارزیابی می‌شود. قرار است در پایان دوره، بر اساس عملکرد آموزشی، درباره ادامه استفاده از دستگاه، بازگشت آن به چرخه طرح یا انتقال مالکیت تصمیم‌گیری شود.
این سازوکار با هدف استفاده طولانی‌تر از تجهیزات طراحی شده است. به این معنا که یک لپتاپ می‌تواند در سال‌های مختلف به دانش‌آموزان بیشتری فرصت یادگیری بدهد. البته تحقق چنین هدفی به کیفیت اجرای برنامه آموزشی، نگهداری تجهیزات و استمرار همراهی با دانش‌آموزان بستگی خواهد داشت.
چهار مجموعه، چهار مسئولیت در یک مسیر
برای اجرای کمپین، دیجی‌کالا مهر با مجموعه‌هایی همکاری می‌کند که هرکدام بخشی از فرایند تأمین تجهیزات و همراهی دانش‌آموزان را بر عهده دارند.
مؤسسه «به مهربانی» مسئول دریافت و امانت‌داری مشارکت‌های مالی است. این مؤسسه به‌عنوان خیریه دارای مجوز، فهرست دانش‌آموزان معرفی‌شده از استان‌ها را بررسی می‌کند و مسئولیت پیگیری استفاده آموزشی از لپ‌تاپ‌ها و انتشار گزارش مالی کمپین را نیز بر عهده دارد.
دیجی‌کالا مهر بستر جمع‌آوری مشارکت‌ها و تأمین تجهیزات را فراهم می‌کند. بر اساس توضیحات منتشرشده در وب‌سایت کمپین، خرید لپ‌تاپ‌های آموزشی با قیمت و گارانتی مشخص انجام می‌شود و هزینه بسته‌بندی و ارسال آن‌ها به استان‌های مقصد بر عهده دیجی‌کالاست. برای مشارکت‌ها نیز رسید الکترونیکی و کد رهگیری صادر می‌شود.
روبی‌تک مسئول شناسایی مدارس و دانش‌آموزانی است که به تجهیزات آموزشی نیاز دارند. این مجموعه با همکاری مؤسسات نیکوکاری معتبر در استان‌ها، تحویل تجهیزات و آموزش استفاده از آن‌ها به دانش‌آموزان و خانواده‌ها را پیگیری می‌کند.
کاریار نیز در بخش مهارت‌آموزی و راهنمایی تحصیلی و حرفه‌ای حضور دارد. برنامه این مجموعه شامل جلسات منتورینگ فردی و گروهی، انتقال تجربه از متخصصان و آموزش مهارت‌هایی است که می‌تواند نوجوانان را با فرصت‌های شغلی آینده آشنا کند.
در برنامه اولیه کمپین، همکاری مکتب‌خونه برای ارائه دوره‌های آموزش دیجیتال نیز پیش‌بینی شده بود. همچنین قرار بود برنامه منتورینگ در سال نخست به‌صورت آزمایشی برای ۵۰ دانش‌آموز اجرا شود و امکان جذب حداکثر ۴۰ کارآموز مستعد در دیجی‌کالا بررسی شود.
این بخش از برنامه نشان می‌دهد که هدف اعلام‌شده کمپین به توزیع تجهیزات محدود نیست. بااین‌حال، آمار فعلی صفحه کمپین عمدتاً پیشرفت تأمین لپ‌تاپ‌ها را نشان می‌دهد و برای ارزیابی نتایج آموزشی، به داده‌های بیشتری درباره تعداد دانش‌آموزان تحت پوشش، دوره‌های برگزارشده و میزان پیشرفت آن‌ها نیاز است.
از مشارکت تا تحویل؛ اهمیت دانستن سرنوشت کمک‌ها
در کمپین‌های مشارکت عمومی، جمع‌آوری منابع مالی تنها بخشی از کار است. مشارکت‌کنندگان می‌خواهند بدانند کمک آن‌ها چگونه هزینه شده و در نهایت به دست چه کسانی رسیده است.
دیجی‌کالا مهر برای پاسخ به این موضوع، سازوکاری برای صدور کد رهگیری و انتشار گزارش تحویل محموله‌ها معرفی کرده است. طبق توضیحات صفحه رسمی کمپین، پس از تحویل تجهیزات، گزارش هر محموله با کد رهگیری مرتبط منتشر می‌شود.
فهرست دانش‌آموزان نیز قرار است بر اساس نیاز آموزشی و با همکاری مدارس و مؤسسات نیکوکاری معتبر هر استان تهیه شود. این شیوه انتخاب اهمیت دارد؛ زیرا هدف، رساندن تجهیزات به دانش‌آموزانی است که بیشترین نیاز را به آن دارند، نه صرفاً توزیع تعداد مشخصی لپتاپ.
در اطلاع‌رسانی اولیه کمپین، امکان پیگیری مسیر استفاده از تجهیزات و پیشرفت آموزشی دانش‌آموزان نیز مطرح شده بود. انتشار منظم این اطلاعات می‌تواند در آینده تصویر روشن‌تری از نتایج طرح ارائه کند؛ اینکه چه تعداد لپتاپ تحویل شده، چند دانش‌آموز وارد دوره‌های آموزشی شده‌اند و چه تعداد توانسته‌اند این دوره‌ها را ادامه دهند.
هنوز ۴۸۱ لپتاپ تا هدف باقی مانده است
کمپین «هرجا که تویی» اکنون از نخستین هدف کمی خود عبور کرده است. در آغاز، تأمین حداقل ۴۰۰ لپتاپ در دستور کار قرار داشت و هدف یک‌ساله هزار دستگاه تعیین شده بود. آمار ۵۱۹ دستگاهی منتشرشده در صفحه کمپین نشان می‌دهد که بیش از نیمی از این مسیر طی شده، اما کار هنوز تمام نشده است.
افرادی که می‌خواهند در ادامه این برنامه مشارکت کنند، می‌توانند از طریق صفحه «هرجا که تویی» در دیجی‌کالا مهر مبلغ دلخواهشان را برای تأمین لپتاپ اختصاص دهند، استان موردنظر خود را انتخاب کنند یا لپتاپ بلااستفاده‌شان را در اختیار طرح قرار دهند.
در کنار این مشارکت‌ها، دیجی‌کالا از ظرفیت کسبوکارها و شرکت‌ها نیز برای توسعه کمپین استفاده می‌کند. هدف این است که تأمین تجهیزات تنها به کمک‌های فردی وابسته نباشد و مجموعه‌های بیشتری در اجرای برنامه حضور داشته باشند.
برای نوجوانی که امروز به دلیل نداشتن یک لپتاپ از بخشی از فرصت‌های یادگیری محروم مانده، این فاصله ممکن است بسیار بزرگ باشد. «هرجا که تویی» تلاش می‌کند بخشی از این فاصله را با مشارکت دیگران کمتر کند. تا امروز، ۲۱ آبان‌ماه، ۵۱۹ لپتاپ در این مسیر ثبت شده است.
