۱۶ مهر ۱۴۰۵ یک قرن از تاریخی می‌گذرد که به‌عنوان آغاز رسمی فعالیت «اتاق تجارت تهران» شناخته می‌شود. راه پرداخت به همین مناسبت پروژه تعاملی «صد سال اتاق تجارت تهران» را منتشر کرده؛ روایتی تصویری و مستند که تاریخ این نهاد را تنها به یک خط زمانی محدود نمی‌کند و تغییر جایگاه، ساختار و نقش اتاق را در بیش از یک قرن فعالیت بخش خصوصی ایران دنبال می‌کند.
مبنای صدسالگی در این پروژه ۱۶ مهر ۱۳۰۵ است؛ تاریخی که بر اساس روایت رسمی اتاق بازرگانی تهران، اتاق تجارت تهران فعالیت خود را با ریاست محمدحسین امین‌الضرب آغاز کرد. بااین‌حال روایت پروژه راه پرداخت چند دهه عقب‌تر می‌رود؛ به شکل‌گیری «مجلس وکلای تجار» در سال ۱۲۶۳ و نقش محمدحسن امین‌الضرب در آن.
از مجلس وکلای تجار تا اتاق تجارت تهران
ریشه‌های نهادی اتاق تهران را می‌توان در «مجلس وکلای تجار» جست‌وجو کرد؛ تشکلی که در دوره قاجار با محوریت محمدحسن امین‌الضرب شکل گرفت. روایت رسمی اتاق تهران نخستین جلسه این مجلس را در ۱۴ مرداد ۱۲۶۳ ثبت کرده است.
چهار دهه بعد، با تغییر ساختار اقتصادی و اداری کشور، تشکل بازرگانان در قالب «اتاق تجارت تهران» وارد مرحله تازه‌ای شد. فعالیت رسمی این اتاق در ۱۶ مهر ۱۳۰۵ آغاز شد و محمدحسین امین‌الضرب، فرزند محمدحسن امین‌الضرب، ریاست آن را برعهده گرفت.
این همان تاریخی است که نقطه شروع پروژه صدسالگی راه پرداخت قرار گرفته و بازه ۱۳۰۵ تا ۱۴۰۵ را به یک قرن تاریخ رسمی اتاق تجارت تهران پیوند می‌دهد.
یک قرن تغییر در ساختار اتاق
نام و ساختار اتاق در طول این صد سال چند بار تغییر کرده است. «اتاق تجارت» در ادامه به «اتاق بازرگانی» تغییر نام داد و در دهه ۱۳۴۰ نیز اتاق صنایع و معادن به‌صورت نهادی جداگانه شکل گرفت. بر اساس تاریخچه رسمی اتاق تهران، تصمیم به ادغام اتاق بازرگانی و اتاق صنایع و معادن در اسفند ۱۳۴۸ گرفته شد.
ساختار این نهاد در دهه‌های بعد نیز تغییر کرد و حوزه کشاورزی در سال ۱۳۹۰ به فعالیت اتاق‌ها افزوده شد. امروز این نهاد با عنوان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران فعالیت می‌کند.
تاریخ اتاق از خلال سند، چهره و نشان
پروژه تعاملی راه پرداخت تاریخ اتاق را در چند لایه روایت می‌کند. اسناد نخستین سال‌ها، صفحات نشریه «اطاق تجارت»، تصاویر و اطلاعات رؤسای اتاق، تحول نشان‌های سازمانی و نقاط عطف حقوقی و نهادی بخشی از این روایت هستند.
در این پروژه، دوره رؤسای اتاق و تغییراتی که در مقاطع مختلف بر ساختار آن اثر گذاشته نیز مرور شده است؛ از محمدحسین امین‌الضرب در نخستین سال‌های اتاق تجارت تا دوره‌های پس از انقلاب و ریاست محمود نجفی‌عرب در دوره دهم اتاق تهران.
برای آشنایی با جایگاه و ساختار کنونی این نهاد نیز صفحه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در راه پرداخت اطلاعات تکمیلی درباره این مجموعه ارائه می‌کند.
از نشریه و تلکس تا خدمات دیجیتال
تاریخ صدساله اتاق فقط روایت تغییر رؤسا و قوانین نیست. ابزارهایی که این نهاد برای ارتباط با فعالان اقتصادی و ارائه خدمات استفاده کرده نیز در طول زمان تغییر کرده‌اند.
انتشار مجله «اطاق تجارت»، استفاده از ابزارهایی مانند تلکس، توسعه خدمات الکترونیکی و دیجیتالی‌شدن بخشی از اسناد و خدمات اتاق از جمله نقاطی هستند که در روایت تعاملی صدسالگی اتاق تجارت تهران کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
این بخش از تاریخ نشان می‌دهد که تحول فناوری به‌تدریج شیوه ارتباط اتاق با اعضا و فعالان اقتصادی و همچنین روش ثبت و نگهداری حافظه تاریخی بخش خصوصی را تغییر داده است.
اتاق تهران در آستانه قرن دوم
اتاق تهران اکنون در دوره دهم هیئت نمایندگان خود قرار دارد و محمود نجفی‌عرب از سال ۱۴۰۲ ریاست آن را برعهده دارد. رسیدن به ۱۶ مهر ۱۴۰۵، از منظر تاریخ رسمی اتاق تجارت تهران، آغاز دومین قرن فعالیت این نهاد است.
«صد سال اتاق تجارت تهران» تلاش راه پرداخت برای کنار هم قرار دادن بخشی از این تاریخ در قالب یک روایت تعاملی است؛ از شکل‌گیری نخستین تشکل‌های تجار تا تغییر ساختار، مدیران، ابزارها و نقش اتاق در اقتصاد ایران.
پروژه در پایان یک پرسش را پیش روی مخاطب می‌گذارد: اتاق تهران در قرن دوم خود برای چه باید وجود داشته باشد؟
پاسخ شما به این پرسش چیست؟
