عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در اجلاس رؤسای کل بانکهای مرکزی کشورهای اسلامی، رویکرد این بانک برای سیاستگذاری پولی در شرایط عدم قطعیت را تشریح کرد. او اعلام کرد بانک مرکزی علاوه بر کنترل عوامل پولی اثرگذار بر تورم، مدیریت انتظارات و ارتباط با ذینفعان را نیز در دستور کار دارد. به گفته همتی، تأخیر در اطلاعرسانی میتواند فضای بیشتری برای شکلگیری روایتهای غیررسمی ایجاد کند و بانک مرکزی باید با ارائه پیامهای دقیقتر، پیشبینیپذیری بیشتری برای فعالان اقتصادی فراهم کند.
تمرکز بانک مرکزی بر انضباط پولی و مدیریت انتظارات
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در اجلاس رؤسای کل بانکهای مرکزی کشورهای اسلامی، سخنرانی خود را با موضوع «فراتر از بیانیه: بازنگری در شیوه اطلاعرسانی بانکهای مرکزی در عصر عدم قطعیت» ارائه کرد.
او با اشاره به شرایط پیچیده اقتصادی، فشارهای خارجی، تحریمها، ریسکهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای تراز پرداخت، اعلام کرد بانک مرکزی باید در کنار مدیریت ابزارهای پولی، مسئولیت حفظ ثبات پولی و مالی را دنبال کند. همتی انضباط پولی، کنترل رشد ترازنامه بانکها و جلوگیری از پولیشدن کسری بودجه را از محورهای مدیریت نوسانات عنوان کرد.
ارتباطات بانک مرکزی بهعنوان بخشی از سیاست پولی
یکی از محورهای اصلی سخنان رئیس کل بانک مرکزی، نقش اطلاعرسانی در مدیریت شرایط اقتصادی بود.
همتی اعلام کرد «سکوت سیاستی، گزینهای خنثی نیست» و تأخیر در ارتباط شفاف میتواند فضای بیشتری برای شایعات و روایتهای غیررسمی ایجاد کند. به گفته او، راهبرد ارتباطی بانک مرکزی باید شامل زمانبندی مناسب پیامها، ارتباط با گروههای مختلف ذینفعان و ارائه توضیح درباره نحوه واکنش سیاستگذار به تغییر شرایط باشد.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین بر ارائه «تابع واکنش» به جای وعدههای ثابت تأکید کرده است؛ رویکردی که بر توضیح سناریوهای مختلف و نحوه تصمیمگیری سیاستگذار در شرایط متغیر تمرکز دارد.
مدیریت نقدینگی و سیاست ارزی
همتی در بخش دیگری از سخنان خود، مدیریت نقدینگی و تخصیص هدفمند ارز را از دیگر محورهای سیاستی بانک مرکزی عنوان کرد. بر اساس اعلام بانک مرکزی، هدف از تخصیص اولویتهای ارزی، جلوگیری از انتقال ناگهانی شوکهای ارزی به قیمت کالاها و کاهش اثر آن بر قدرت خرید خانوارها عنوان شده است.
همتی همچنین اعلام کرد نرخ بهره سیاستی همچنان یکی از ابزارهای سیاست پولی خواهد بود و در کنار آن، مدیریت نقدینگی، کنترل ترازنامه بانکها و هدایت اعتبارات به بخشهای مولد دنبال میشود.
پیشینه نقش ارتباطات در سیاست پولی
در سالهای اخیر، بانکهای مرکزی در بسیاری از اقتصادها ارتباطات سیاستی را بخشی از ابزارهای مدیریت انتظارات میدانند. انتشار گزارشهای منظم، توضیح تصمیمهای سیاستی و ارائه چشمانداز از مسیر آینده، از جمله روشهایی است که برای افزایش پیشبینیپذیری سیاست پولی استفاده میشود.
در ایران نیز موضوع شفافیت ارتباطی بانک مرکزی و نحوه اطلاعرسانی درباره نرخ ارز، تورم، سیاستهای پولی و تصمیمهای نظارتی، همواره یکی از موضوعات مورد توجه فعالان اقتصادی بوده است. با این حال، میزان اثرگذاری این رویکرد به عواملی مانند هماهنگی میان سیاستهای پولی، مالی و تجاری و همچنین انتشار دادههای قابل اتکا وابسته است.
ضرورت هماهنگی سیاستهای اقتصادی
رئیس کل بانک مرکزی در پایان سخنان خود تأکید کرد سیاست پولی بهتنهایی قادر به تثبیت انتظارات نیست. او اعلام کرد تصمیمهای مالی، سیاستهای تجاری، قیمتگذاریهای دستوری و تغییرات ساختاری اقتصادی بر تورم و نرخ ارز اثر میگذارند و ثبات اقتصادی نیازمند هماهنگی میان بخشهای مختلف سیاستگذاری است.
