نقشه تجارت جهانی بسته به اینکه کالا را دنبال کنیم یا خدمات، چهره متفاوتی پیدا میکند. کارخانهها، بنادر و زنجیرههای تأمین آسیایی این قاره را به مرکز تجارت کالایی جهان تبدیل کردهاند؛ اما در تجارت خدمات، وزن اقتصادهای اروپایی و آمریکا بسیار بیشتر میشود.
تازهترین دادهنمای Visual Capitalist با استفاده از آمار سازمان تجارت جهانی نشان میدهد ارزش تجارت کالا در مجموعه اقتصادها و مناطق نمایشدادهشده در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۲٬۹ تریلیون دلار و تجارت خدمات به حدود ۱۸٬۴ تریلیون دلار رسیده است. این ارقام مجموع صادرات و واردات را نشان میدهند؛ بنابراین نباید آنها را با ارزش صادرات بهتنهایی اشتباه گرفت.
در تجارت کالا، آسیا با ۲۱.۶ تریلیون دلار در صدر قارههای جهان قرار دارد. اروپا با حدود ۱۹ تریلیون دلار فاصله چندانی با آسیا ندارد و حجم تجارت کالایی آن حدود ۱۲ درصد کمتر است. این دو قاره رویهم بیش از سهچهارم تجارت کالایی نمایشدادهشده در این مجموعه داده را در اختیار دارند.
در سطح کشورها نیز برتری آسیا با چین نمایان میشود. چین با ۶٬۳۵ تریلیون دلار تجارت کالا بزرگترین اقتصاد کالایی این رتبهبندی است و آمریکا با ۵٬۶۹ تریلیون دلار در جایگاه دوم قرار میگیرد. فاصله بعد از این دو قابل توجه است: آلمان با ۳٬۳۱ تریلیون دلار سوم است و هلند با ۱٬۸۶ تریلیون دلار و هنگکنگ با ۱٬۵۸ تریلیون دلار در رتبههای بعد قرار دارند.
ترکیب اقتصادهای بالای جدول نیز گستردگی دو قطب اصلی تجارت کالا را نشان میدهد. بریتانیا، ژاپن، فرانسه، ایتالیا و مکزیک پس از پنج اقتصاد نخست قرار گرفتهاند. در ادامه، کره جنوبی، امارات متحده عربی، هند، تایوان، کانادا، بلژیک، سنگاپور و سوئیس نیز از اقتصادهایی هستند که ارزش تجارت کالایی آنها از یک تریلیون دلار عبور کرده است.
اما با تغییر موضوع از کالا به خدمات، نقشه تجارت جهان نیز تغییر میکند. اروپا با حدود ۸٬۸ تریلیون دلار تجارت خدمات بزرگترین قطب قارهای جهان است. بریتانیا با ۱٬۱۷ تریلیون دلار، آلمان با ۱٬۱۲ تریلیون دلار و ایرلند با ۱٬۱۰ تریلیون دلار سه بازیگر بزرگ اروپایی این حوزهاند.
جایگاه ایرلند در این رتبهبندی، با توجه به اندازه اقتصاد و جمعیت این کشور، قابل توجه است. حضور گسترده شرکتهای چندملیتی فناوری، مالی و خدماتی در ایرلند باعث شده این کشور سهمی بسیار بزرگتر از وزن جمعیتی خود در تجارت خدمات داشته باشد.
با این حال، هیچ کشور اروپایی در خدمات به اندازه آمریکا تجارت نمیکند. ایالات متحده با ۲٬۱۵ تریلیون دلار بزرگترین بازیگر ملی تجارت خدمات است؛ رقمی که تقریباً دو برابر بریتانیا، دومین کشور جدول، است. چین با ۱٬۱۳ تریلیون دلار سوم است و آلمان و ایرلند در رتبههای چهارم و پنجم قرار میگیرند. سنگاپور با ۸۱۰ میلیارد دلار و هند با ۶۹۰ میلیارد دلار نیز نشان میدهند که وزن آسیا در خدمات، با وجود برتری اروپا در مجموع قارهای، قابل چشمپوشی نیست.
آمریکا یکی از معدود اقتصادهایی است که در هر دو سوی این نقشه جایگاهی بسیار بزرگ دارد: رتبه دوم تجارت کالا و رتبه اول تجارت خدمات. این کشور بهتنهایی ۵٬۶۹ تریلیون دلار تجارت کالا و ۲٬۱۵ تریلیون دلار تجارت خدمات دارد. در مقابل، چین در کالا با فاصله در صدر قرار گرفته، اما در خدمات پس از آمریکا و بریتانیا سوم است.
در انتهای دیگر نقشه، فاصله قارهها بسیار زیاد است. تجارت کالایی آفریقا حدود ۱٬۴۸ تریلیون دلار و تجارت خدمات آن حدود ۳۹۰ میلیارد دلار است. اقیانوسیه نیز بهترتیب حدود ۷۸۰ میلیارد دلار تجارت کالا و ۲۵۰ میلیارد دلار تجارت خدمات دارد. این اختلاف نشان میدهد بخش بزرگی از ارزش تجارت جهانی همچنان در چند مرکز بزرگ اقتصادی و زنجیرههای تجاری متراکم آسیا، اروپا و آمریکای شمالی متمرکز است.
مهمترین نکته این دادهنما اما تفاوت میان دو نوع تجارت است: نمیتوان از یک «مرکز تجارت جهانی» واحد سخن گفت. آسیا مرکز ثقل تجارت کالا، اروپا مرکز ثقل قارهای خدمات، چین بزرگترین بازیگر ملی کالا و آمریکا بزرگترین بازیگر ملی خدمات است. نوع تجارتی که اندازه میگیریم، نقشه قدرت اقتصادی جهان را تغییر میدهد.
