رویداد پایان کمپینهای «هوادار انرژی» و «جام جهانی ۲۰۲۶» مهان با حضور مدیران گروه توسن، مدیران صنعت گاز برگزار شد؛ پلتفرمی که با مشارکت بیش از ۳۰ هزار مشترک، در سال نخست فعالیت خود بیش از چهار میلیون مترمکعب صرفهجویی گاز را محقق کرد و میخواهد پایان سال ۱۴۰۵ دستکم ۱۰ درصد مشترکان گاز کشور را در پلتفرم مهان جذب کند که در صورت تحقق این هدف، حدود شش میلیون مترمکعب صرفهجویی روزانه اتفاق میافتد.
مهان سامانهای برای مدیریت و بهینهسازی مصرف گاز و برق است که فعالیت خود را در سال ۱۴۰۳ با اجرای یک طرح پایلوت و همکاری شرکت گاز استان یزد آغاز کرد. این سامانه با مشارکت بیش از ۳۰ هزار مشترک، در سال نخست بیش از چهار میلیون مترمکعب و در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۵ میلیون مترمکعب صرفهجویی گاز طبیعی ثبت کرد و اکنون با ۱۳ شرکت گاز استانی همکاری دارد. مهان با تحلیل تصاویر کنتور و دادههای دمایی و محیطی از طریق مدلهای هوش مصنوعی، میزان صرفهجویی مشترکان را محاسبه و در ازای آن پاداش ریالی و امتیاز ارائه میکند.
پیوند صرفهجویی خانوار با منفعت صنایع
سیدولیالله فاطمی اردکانی، بنیانگذار گروه توسن با اشاره به دلایل شکلگیری «مهان» در این رویداد گفت: «مهان را میشود ترکیبی از یک ایده و یک درخواست دانست. ایده آن، یک پایه فرهنگی و ذهنی دارد. ما یزدیها یکی از پایههای فرهنگی خودمان را قناعت میدانیم. تعریف واقعی قناعت، مصرف درست است و شاید بتوان گفت در مقابل اسراف قرار میگیرد؛ یعنی هر چیزی را درست و خوب مصرف کنیم.»
او ادامه داد: «برخلاف اینکه میگویند یزدیها اصلاً خرید نمیکنند، اتفاقاً خرج میکنند، اما خرج درست انجام میدهند و خرج غیرضروری نمیکنند. با این رویکرد باید قبول کنیم که اکنون مصرف انرژی در خانوادهها بیش از اندازه نیاز است. این مسئله دلایل خاص خودش را دارد؛ از جمله اینکه تجهیزات ما بهروز نیست یا پنجرهها اتلاف حرارتی دارند. در مجموع، نسبت به میانگین جهانی چندین برابر آن چیزی که لازم است، انرژی مصرف میکنیم.»
فاطمی افزود: «این موضوع همواره دغدغه من بوده است که بتوانیم مصرف را اصلاح یا مناسبتر کنیم. از طرفی، مدتی در صنایع حضور داشتم و عدمالنفع صنایع را مشاهده کردم. برای مثال، در یک سال نزدیک به چندین همت بهدلیل کمبود انرژی و خاموششدن خطوط تولید از دست میرود. این اتفاق هم ضرر ملی ایجاد میکند، هم به کسبوکارها آسیب میزند و حتی بر نظام بورس و سهام اثر میگذارد.»
او با اشاره به ضرورت متصلکردن عرضه و تقاضا گفت: «اگر بتوانیم عرضه و تقاضا را به یکدیگر متصل کنیم، فرصت بسیار خوبی ایجاد میشود. مردم باید در منفعت حاصل از کاهش عدمالنفع صنایع شریک شوند. وقتی من مقداری صرفهجویی میکنم، این صرفهجویی میتواند مستند شود تا آن صنعت خاموش نشود و درآمدش کاهش پیدا نکند. اگر این منفعت به مردم برسد، زنجیره منفعت تکمیل میشود.»
به گفته او، «اغلب کسبوکارها را میتوان با همین جمله ساده خلاصه کرد؛ باید همه ذینفعان در زنجیره منفعت شریک باشند و تناسب عادلانهای میان آنها برقرار شود. این موضوع، اصل کسبوکارهای موفق است.»
قناعت؛ مصرف درست است، نه مصرفنکردن
فاطمی درباره آغاز اجرای این طرح توضیح داد: «ما توانستیم در سال ۱۴۰۲ این موضوع را به وزیر عرضه کنیم و ایشان پذیرفتند که آن را بهعنوان پایلوت در استان اجرا کنیم. اکنون میتوانم گزارش بدهم که در دو سال گذشته، این مدل نهتنها در استان یزد از نظر کارایی و رضایت موفقیت خوبی داشته، بلکه در برنامه هفتم نیز پذیرفته شده است که بهعنوان یک تجربه ملی مورد استفاده قرار گیرد.»
او افزود: «امروز شاهد هستیم که این مدل در حوزه برق و گاز و انشاءالله در آینده در حوزه آب، بهعنوان یک مدل ملی در حال توسعه و رشد است. بسیار خوشحالم که میتوانم این احساس را داشته باشم که حداقل در دو تا سه سال آینده بتوانیم فرهنگ مصرف درست و فرهنگ هدایت منابع موجود و آینده کشور را به سمت زمینههایی ببریم که برای کشور ارزش افزوده مثبت و مناسبی دارند.»
فاطمی با بیان اینکه مصرف زیاد انرژی بهمعنای هدررفت منابع است، گفت: «باید قبول کنیم که مصرف زیاد انرژی یعنی هدررفت. در نهایت، انرژی را بهصورت گاز وارد هوا میکنیم. باید انرژی را به سمت تولید ببریم و اجازه بدهیم انگیزههای لازم برای صرفهجویی در اختیار مردم قرار گیرد.»
او درباره انواع این انگیزهها توضیح داد: «این انگیزه میتواند مادی و نقدی باشد و میتواند غیرمادی باشد. ما هر دو محور را براساس نگاه پلتفرمی تحلیل کردیم. هم جایزه نقدی داشتیم و هم تلاش کردیم فناوری تجهیزات گرمایشی را در موتورخانهها، بخاریها، گلخانهها و سایر کاربردهای موجود بهروز کنیم.»
به گفته او، «در حوزه فناوری گرمایش در کشور، بعضاً بهاندازه یک یا دو نسل عقبافتادگی داریم. تلاش کردیم بخشی از این فاصله را جبران کنیم و کمک کنیم مردم با کمترین سختی بتوانند مصرف خود را بهینهتر کنند. امیدوارم روزی قناعت جزئی از پایههای زندگی همه ایرانیها باشد و این موضوع، حداقل میراثی باشد که از فرهنگ یزدی به دیگران میرسد.»
فاطمی با اشاره به اهمیت فرهنگسازی در حوزه مصرف انرژی گفت: «سالهای زیادی است که دولت، شرکتهای دولتی، سازمانهای مختلف و صداوسیما تبلیغ میکنند که مصرف انرژی زیاد است. فکر میکنم حداقل افراد همسن ما از دهه ۷۰ و دهه ۸۰ مرتب این پیامها را شنیدهاند.»
او درباره تفاوت نگاه مهان به این مسئله گفت: «تمایز نگاه ما این بود که بهجای اینکه صرفاً از مردم تقاضای صرفهجویی کنیم، در فضای رفتاری تلاش کنیم خودمان را جای دولت بگذاریم؛ یعنی خود مردم به بهرهبرداران صرفهجویی تبدیل شوند.»
فاطمی اردکانی ادامه داد: «این نگاه، همه ذینفعان یک اقتصاد را با استفاده از ادبیات علمی و شبکهسازی به یکدیگر مرتبط میکند و تلاش میکند از انرژی خود اکوسیستم استفاده کند؛ یعنی خود مردم به یکدیگر کمک کنند.»
بنیانگذار گروه توسن افزود: «موارد بسیار زیادی داریم که اعضای مهان، خودشان دیگران را به صرفهجویی یا ثبتنام در این شبکه توصیه میکنند. هدف این است که شبکهای شکل بگیرد که به خود مردم وابسته باشد. نگاه شبکه این است که اگر منافعی ایجاد شود، این منفعت به کل شبکه برسد.»
به گفته او، «همه اجزای شبکه علاوه بر اینکه یک نگاه ملی برای توسعه شبکه دارند، در منافع دیگر اعضای شبکه نیز شریک هستند. ایدههای شبکهسازی، ایدههای محلهمحور و سایر ایدهها بهنوعی کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.»
اصلاح الگوی مصرف فقط با گرانکردن انرژی محقق نمیشود
فاطمی در بخش پایانی سخنان خود گفت: «تنها خواهش من این است که در این فضا، مسئولیت اجتماعی خودمان را جدی بگیریم. این موضوع فقط یک مسئولیت اجتماعی نیست؛ اگر برای آینده خودمان فکر، ایده یا نگاهی داریم، باید کمک کنیم این مشکل از کشور برطرف شود.»
او افزود: «همه ما برای یک موضوع واحد، یعنی ایران، تلاش میکنیم. همه ما دوست داریم ایران سربلند باشد و بتوانیم مشکلات موجود و پیش رو را بهخوبی حل کنیم. مشکل هیچوقت تمام نمیشود و فقط جنس آن تغییر میکند؛ هر روز بهشکل متفاوتی ظاهر میشود.»
به گفته او، «اگر بخواهیم کشور و خاک خود را فقط براساس یک مشکل و یک مقطع زمانی ارزیابی کنیم، دچار خطای محاسباتی شدهایم. خواهش من این است که با وجود اینکه مشکلات مختلف ذهن ما را درگیر کردهاند، به این مشکلات کوچکتر نیز اهمیت بدهیم.»
فاطمی ادامه داد: «انرژی در کنار مشکلات بزرگی که برای کشور وجود دارد، ممکن است یک مشکل کوچک بهنظر برسد؛ اما اگر روی همین مشکل کوچک تمرکز کنیم و بتوانیم مقداری از آن را حل کنیم، برای اقتصاد آینده و نسل بعدی ما بسیار اثرگذار خواهد بود.»
او با انتقاد از نگاه مبتنی بر افزایش قیمت انرژی گفت: «دوست ندارم حل این مسئله صرفاً از مسیر گرانکردن انرژی انجام شود. بسیاری از دوستان در کشور اعتقاد دارند که باید با آزادسازی قیمتها و گرانکردن انرژی فرهنگسازی کنیم. به نظر من، این نگاه کملطفی به فرهنگ و تمدن ایرانی است؛ اینکه تصور کنیم این فرهنگ فقط در نتیجه فشار، زور و خدای نکرده تحقیر میتواند یاد بگیرد.»
فاطمی افزود: «قناعت زمانی جزئی از فرهنگ و تمدن ما یزدیها بوده است. همه ایرانیها با ریشه چندینقرنی خود میتوانند ثابت کنند که فرهنگ فقط با زور و گرانی اصلاح نمیشود؛ بلکه با اراده، فکر، انرژی و قدرت میتوانیم مسیر اصلاح را طی کنیم.»
او ادامه داد: «اگر بخشی از وضعیت موجود ما صحیح نیست یا اشتباه است و به هر دلیلی اکنون آن را رعایت نمیکنیم، میتوانیم با اراده، انگیزه، شوق و قطعاً با کمک نسل بعدی این مسیر را طی کنیم و اشتباهاتی را که در مصرف انرژی یا دیگر مؤلفههای توسعه کشور وجود دارد، اصلاح کنیم.»
فاطمی تأکید کرد: «من بهشدت اعتقاد دارم که اصلاح الگوی مصرف صرفاً با آزادسازی قیمتها یا گرانکردن انرژی حاصل نمیشود؛ هرچند متأسفانه بسیاری از تصمیمگیران ارشد کشور اکنون چنین نگاهی دارند.»
بنیانگذار گروه توسن در پایان گفت: «ایده اولیه مهان، تشویق بوده و مبنای آن توانمندسازی است. ما اعتقاد داریم که سرمایهگذار باید ابتدا توانمندسازی را ایجاد کند و در کنار مشوقهایی که در نظر میگیرد، بتواند با خوشرویی و حسن نظر به حل این مشکل در کشور کمک کند.»
مهان؛ الگویی ملی برای مدیریت ناترازی انرژی
امید پایدار، مدیرعامل مهان، در این رویداد با اشاره به روند شکلگیری و توسعه این پلتفرم گفت: «مهان از یک ایده شکل گرفت و امروز، در آستانه دوسالگی، ادامهدهنده مسیری ملی برای پاسخدادن به یکی از بزرگترین دغدغههای کشور، یعنی ناترازی انرژی، است.»
او درباره آغاز فعالیت مهان توضیح داد: «مهان در سال ۱۴۰۳ بهصورت پایلوت و جدی فعالیت خود را در استان یزد آغاز کرد. تا پایان همان سال توانستیم ۳۰ هزار مشترک جذب کنیم. این مشترکان روزانه دستکم ۷ هزار عکس از کنتور گاز خود برای ما ارسال میکردند و ما نیز بر اساس این تصاویر، مصرف روزانه و میزان صرفهجویی آنها را محاسبه و پاداش روزانهشان را واریز میکردیم.»
پایدار ادامه داد: «در سال ۱۴۰۳ نزدیک به ۲۰ هزار بخاری کممصرف تهیه کردیم که بیش از ۶ هزار دستگاه آن تا پایان همان سال توزیع شد. باقی بخاریها نیز در سال ۱۴۰۴ و تاکنون در حال توزیع است.»
به گفته او، مهان تا پایان سال ۱۴۰۳ بیش از چهار میلیون مترمکعب صرفهجویی گاز محقق کرده است: «این میزان صرفهجویی به تأیید شرکت ملی گاز رسید و گواهیهای مربوط به صرفهجویی نیز به ما تخصیص داده شد. این اتفاق نشان داد که مدل مهان کار میکند و میتوان با استفاده از این پلتفرم برای حل یکی از بزرگترین مشکلات کشور اقدام کرد.»
مدیرعامل مهان با اشاره به بازتاب این تجربه در میان مسئولان کشور گفت: «توجه مسئولان به مهان باعث شد در جلسات مختلف، از سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی که بهتازگی تشکیل شده است تا شخص رئیسجمهور و مدیرعامل شرکت ملی گاز، بارها از مهان دعوت شود تا تجربه سال ۱۴۰۳ خود را به اشتراک بگذارد. از همین تجربه در مسیر تدوین آییننامهای استفاده شد که بعدها با عنوان آییننامه شرکتهای کارور گاز معرفی شد.»
او افزود: «در آبانماه ۱۴۰۴ افتخار داشتیم مهان را بهعنوان یکی از ۸۰ محصول برتر دانشبنیان کشور، در حضور رئیسجمهور و معاون علمی او رونمایی و معرفی کنیم. در پایان همان ماه نیز مهان بهعنوان پلتفرمی تحولآفرین در صنعت گاز کشور معرفی شد و در نمایشگاه صنعت گاز به مدیران شرکت ملی گاز معرفی شد.»
هدفگذاری برای پوشش ۲۰ استان
پایدار درباره آییننامه شرکتهای کارور گاز توضیح داد: «بر اساس این آییننامه، شرکتهای متقاضی فعالیت در حوزه بهینهسازی مصرف ثبتنام میکنند، برنامه خود را برای بهینهسازی ارائه میدهند و آن را اجرا میکنند. هر میزان صرفهجویی که محقق شود، متعلق به شرکت کارور خواهد بود و این صرفهجویی میتواند برای رفع محدودیت مصرف به صنایع واگذار شود.»
او ادامه داد: «شرکت توسن افتخار داشت یکی از نخستین شرکتهای دارای گواهینامه کارور شرکت ملی گاز باشد. از پایان آذرماه فعالیت خود را بهعنوان شرکت کارور در استان یزد ادامه دادیم و یک ماه بعد استان زنجان نیز به مجموعه استانهای ما اضافه شد.»
به گفته مدیرعامل مهان، این پلتفرم در سال ۱۴۰۴ توانسته است ۷۰ هزار مشترک جذب کند: «حتی در شرایط خاصی که بهدلیل دغدغههای ناشی از جنگ، مأموران قرائت کنتور نیز مراجعه نمیکردند، روزانه دستکم ۱۰ هزار مشترک به پلتفرم مهان مراجعه میکردند و تصویری از کنتور خود برای ما میفرستادند.»
او افزود: «نتیجه این فعالیتها، برآورد بیش از ۲۰ میلیون مترمکعب صرفهجویی طی سال ۱۴۰۴ است که در حال حاضر فرایند اندازهگیری و صحهگذاری یا M&V و دریافت گواهی آن در حال انجام است.»
پایدار با اشاره به برنامه توسعه استانی مهان گفت: «در شرایط کنونی با ۱۳ استان کشور بهعنوان شرکت کارور وارد قرارداد شدهایم و در حال جذب مشترکان این استانها هستیم. هدفگذاری ما این است که تا پایان سال، تعداد استانهای تحت پوشش را به ۲۰ استان برسانیم.»
او درباره هدفگذاری مهان برای سال ۱۴۰۵ توضیح داد: «انتظار داریم تا پایان سال ۱۴۰۵ دستکم ۱۰ درصد مشترکان گاز کشور را در پلتفرم مهان جذب کنیم. در صورت تحقق این هدف، بیش از سه میلیون مشترک در مهان خواهیم داشت. اگر بتوانیم از هر مشترک روزانه حداقل دو مترمکعب صرفهجویی دریافت کنیم، در مجموع حدود شش میلیون مترمکعب صرفهجویی روزانه خواهیم داشت که میتواند در دوره اوج ناترازی انرژی کشور بسیار مؤثر باشد.»
مدیرعامل مهان تأکید کرد که فعالیت این مجموعه به مشترکان خانگی محدود نشده است: «در حال ورود به بخش صنعت و آزمایش فضاهای صنعتی مختلف هستیم. سال گذشته یک گلخانه دو هکتاری را در استان یزد بهصورت پایلوت بررسی کردیم که نتایج آن نزدیک به ۴۰ درصد صرفهجویی را نشان میدهد.»
او ادامه داد: «قصد داریم این مدل را توسعه دهیم و آن را دستکم در چهار استان دیگر نیز آزمایش کنیم تا مشخص شود آیا با توجه به شرایط متفاوت گلخانههای کشور، میتوان از طریق بهینهسازی به صرفهجویی رسید یا خیر. در حال حاضر استانهای مازندران، البرز و زنجان در حال بررسی هستند. از چند گلخانه بازدید کردهایم و فرایندهای پایش اولیه، پیش از اجرای بهینهسازی، در حال انجام است.»
پایدار افزود: «فعالیت خود را به گلخانهها محدود نکردهایم. طرح بهینهسازی نانواییها در استان کرمان بهصورت پایلوت در حال اجراست. پروپوزال مربوط به کارخانههای آجر را نیز آماده کردهایم و صنایع دیگری در استانهای مختلف در حال پایش هستند.»
ورود مهان به بازار خدمات بهینهسازی و صنعت برق
او از برنامه مهان برای توسعه یک پلتفرم فروش خدمات و محصولات بهینهسازی خبر داد و گفت: «در حال برنامهریزی برای توسعه پلتفرمی هستیم که میتوان آن را نخستین و شاید تنها پلتفرم فروش خدمات و محصولات بهینهسازی و صرفهجویی انرژی کشور دانست. مردم میتوانند برای بهینهسازی تجهیزات مصرفی خود به این پلتفرم مراجعه کنند و بهترین تجهیزات و خدمات را با مقرونبهصرفهترین هزینه دریافت کنند.»
به گفته او، مدل مالی مهان امکان تأمین بخشی از هزینهها را فراهم میکند: «ممکن است بخش بزرگی از هزینه این خدمات را مهان پرداخت کند. مردم در پلتفرم ثبتنام میکنند، دستگاهها و تجهیزات آنها تعویض میشود و اپراتورها و مجموعههای مختلف بهینهساز برای اجرای فرایند بهینهسازی به منازل مشترکان مراجعه میکنند.»
مدیرعامل مهان درباره هوشمندسازی فرایند قرائت و پایش مصرف گفت: «با تولیدکنندگان مختلف کیتهای خوانش کنتور، برنامه تولید ۲۰۰ هزار ماژول خوانش کنتور را دنبال میکنیم. امیدواریم تا پایان امسال این ماژولها را در اختیار مشترکان پرمصرف قرار دهیم تا بتوانیم مصرف آنها را بهصورت لحظهای رصد کنیم.»
او افزود: «دادههای لحظهای هم میتواند بهعنوان یک تلنگر برای خود مشترک عمل کند و هم به مهان کمک میکند تا مشترک را بهتر راهنمایی کرده و راهکارهای متناسبی برای کاهش مصرف در اختیار او قرار دهد.»
پایدار همچنین از برنامههای مهان برای اکوسیستمسازی خبر داد: «برای رسیدن به اهداف مهان، در حال انجام اکوسیستمسازی گستردهای هستیم. با سازمانها و مجموعههایی که بخش بزرگی از جامعه را تحت پوشش دارند مذاکره میکنیم تا با همکاری آنها، این مدل را گسترش دهیم.»
او توضیح داد: «مدلی با عنوان کارگزاری مهان تعریف کردهایم. هر مجموعه خصوصی یا غیردولتی که دارای ظرفیت و پتانسیل اجتماعی باشد، میتواند با مهان همکاری کند و در فرایند بهینهسازی مصرف انرژی نقش داشته باشد.»
مدیرعامل مهان درباره همکاری با نهادهای مختلف گفت: «تفاهمنامههای متعددی با وزارت کشور، ستاد ۲۰۲۰ محله کمبرخوردار کشور، سازمان بهزیستی، کمیته امداد، جهاد تبیین و آموزشوپرورش امضا کردهایم یا در حال انعقاد آنها هستیم. هدف این است که از ظرفیت اجتماعی موجود در بدنه سازمانهای مختلف برای پیشبرد اهداف مهان استفاده کنیم.»
او در ادامه به ورود مهان به حوزه برق اشاره کرد و گفت: «مهان فعالیت خود را فقط در صنعت گاز تعریف نکرده است. در سال جدید توانستیم وارد حوزه برق و صرفهجویی برق نیز شویم. مصوبه سازمان ساتبا را برای تعویض ۷۰ هزار موتور کولر BLDC دریافت کردهایم. بر اساس این طرح، طی امسال و سال آینده موتور کولر منازل مسکونی استان یزد، بهعنوان نخستین استان پایلوت، تعویض خواهد شد.»
پایدار افزود: «تاکنون بیش از ۱۰ هزار مشترک برای حضور در این طرح پیشثبتنام کردهاند. اجرای این طرح طی هفت سال حدود ۶۰۰ میلیون کیلوواتساعت صرفهجویی برق به همراه خواهد داشت. امیدواریم مهان با اجرای این پروژه بهصورت جدی وارد صنعت برق شود و در سالهای آینده، این بخش را در استانهای دیگر نیز توسعه دهد.»
پیشبینی بازار شش میلیارد دلاری برای بهینهسازی انرژی
سعید عقلی، مدیر سابق دیسپچینگ شرکت ملی گاز ایران که در فرایند آغاز فعالیت و توسعه مهان با این مجموعه همکاری داشته است، با اشاره به سابقه شکلگیری این طرح گفت: «پروژه قناعت از جلسهای در شرکت گاز استان یزد آغاز شد. در آن جلسه، آقای دکتر مدنی توضیحات اولیه پروژه را ارائه کردند. ابتدا قرار بود طرح با عنوان قناعت یک اجرا شود، اما با اصلاحاتی به قناعت دو تبدیل شد و مقرر شد در سطح استان یزد به اجرا درآید.»
او ادامه داد: «این طرح در سال ۱۴۰۲ به پروژه استفاده از محدودیت گاز در استان یزد تبدیل شد و در ابتدای سال ۱۴۰۳، براساس همین فرایند، توانستیم برای نخستینبار پس از سال ۱۳۹۶ که قوانین بازارسازی انرژی در کشور تصویب شده بود، گواهی صرفهجویی گاز را وارد بازار کنیم. از آن زمان پیشنهاد کردم بهجای گواهی صرفهجویی گاز، از عبارت گواهی گاز استفاده کنیم؛ زیرا آنچه در نتیجه این فعالیتها ایجاد میشود، یک ماهیت فیزیکی به نام گاز دارد. این موضوع، بازار جدیدی را در بخشهای مختلف مصرف گاز شکل میدهد.»
او با اشاره به تدوین مقررات این بازار گفت: «آییننامه این حوزه در تیرماه ۱۴۰۴ تصویب شد و مقررات آن نیز در آذرماه ابلاغ شد. در این مقررات، بخش خردهفروشی و بخش بهینهسازی تعریف شده است. بهینهسازی در این بازار، هم بهینهسازی مصرف و هم بهرهوری انرژی را شامل میشود و ترکیب این دو موضوع میتواند فضای ایجادشده را توسعه دهد.»
به گفته عقلی «پیشبینی ما این است که اندازه این بازار در کشور به حدود شش میلیارد دلار برسد. گاز کشور حدود ۸۰ میلیارد دلار از سرمایه کشور را تشکیل میدهد، اما در حال حاضر تنها سه میلیارد دلار از این رقم در اختیار مردم قرار میگیرد و مابقی آن بهصورت یارانه در بخشهای مختلف توزیع میشود.»
او تأکید کرد: «هدف این مدل، پلتفرمها و مهان این است که این یارانه به خود متقاضیان بهینهسازی و بهرهوری برسد و همه فعالان این بازار از آن منتفع شوند. اکنون گواهی صرفهجویی یا همان گواهی گاز در زمان اوج مصرف با قیمت حدود ۲۹ هزار تومان در بازار معامله میشود و پیشبینی ما این است که این قیمت تا دو برابر افزایش پیدا کند.»
سعید عقلی ادامه داد: «ما در شرایطی قرار داریم که این پلتفرمها باید فعال شوند. در سال نخست، بهترین روش، ایجاد تعامل دوطرفه میان بهرهبرداران و مصرفکنندگان گاز است. این موضوع فقط به مشترکان گاز محدود نمیشود و همه استفادهکنندگان از انرژی را در بر میگیرد. باید از روشهای مختلف برای افزایش پایداری، بهینهسازی و بهرهوری این انرژی که خداوند در اختیار کشور قرار داده است، استفاده کنیم.»
بخش خانگی؛ نقطه شروع توسعه بازار گاز
او درباره تمرکز مهان بر مصرفکنندگان خانگی توضیح داد: «دلیل پررنگشدن بخش خانگی در مهان این است که قیمت هر مترمکعب گاز در این بخش حدود ۳۰۰ تومان است، درحالیکه این رقم در بخش فولاد به حدود هفت هزار تومان میرسد. این تفاوت میان بخش مولد و غیرمولد اهمیت زیادی دارد.»
به گفته او، «حدود ۳۰ درصد مصرف گاز کشور مربوط به بخش خانگی است که رقمی نزدیک به ۸۰ میلیارد مترمکعب را شامل میشود. بنابراین، بهینهسازی مصرف در این بخش میتواند ظرفیت بزرگی برای اقتصاد انرژی کشور ایجاد کند.»
او در پایان گفت: «این بازار، بازاری انحصاری نیست و برای هیچکس در آن محدودیت و کمبود فضا وجود ندارد. همه پلتفرمهایی که وارد این حوزه شوند، میتوانند درآمد مناسبی داشته باشند. بخشی از این درآمد به کسبوکارها و فعالان بازار و بخش دیگری به مردم، مشترکان، مصرفکنندگان و بهرهبرداران خواهد رسید.»
مدل درآمدی مهان بر پایه صدور و فروش گواهی صرفهجویی انرژی شکل گرفته است؛ به این صورت که پس از تأیید میزان صرفهجویی از سوی شرکت ملی گاز، گواهی مربوط صادر و در بورس انرژی عرضه میشود تا صنایع آن را خریداری کنند. خرید این گواهیها به صنایع کمک میکند در دورههای ناترازی با محدودیت کمتری در تأمین گاز یا برق روبهرو شوند و فعالیت خطوط تولید خود را ادامه دهند. به گفته امید پایدار، این چرخه هنوز در مرحله توسعه، سرمایهگذاری و تکمیل سازوکارهای اجرایی قرار دارد و ممکن است رسیدن به درآمدزایی کامل چند سال زمان ببرد، اما هدف این است که فرایند صدور و تسویه گواهیها بهتدریج کوتاهتر شود و در آینده به تسویههای ماهانه یا حتی هفتگی برسد.
در پایان این مراسم، قرعهکشی کمپین «هوادار انرژی» و «جام جهانی ۲۰۲۶» انجام شد.
