بزرگ‌ترین بانک‌های مرکزی جهان از نظر دارایی؛ کدام کشورها بیشترین قدرت پولی را دارند؟

بانک‌های مرکزی فقط نهادهایی برای تعیین نرخ بهره نیستند؛ اندازه ترازنامه آنها نشان‌دهنده بخشی از قدرت مالی و توانایی آنها برای اثرگذاری بر اقتصاد است. این دارایی‌ها شامل اوراق دولتی، ذخایر ارزی، طلا، وام‌های اعطایی به مؤسسات مالی و سایر ابزارهای مالی است که بانک‌های مرکزی برای کنترل تورم، تثبیت بازارها و مدیریت بحران‌ها در اختیار دارند.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های بانک تسویه بین‌المللی (BIS) در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵، منطقه یورو با حدود ۷.۱۳ تریلیون دلار دارایی بزرگ‌ترین ترازنامه بانک مرکزی جهان را در اختیار دارد. پس از آن چین با ۶٬۶۲ تریلیون دلار و ایالات متحده با ۶٬۵۹ تریلیون دلار قرار گرفته‌اند.

این سه اقتصاد به‌تنهایی بیش از نیمی از کل دارایی‌های بانک‌های مرکزی بزرگ جهان را در اختیار دارند؛ موضوعی که نشان‌دهنده نقش آنها در اقتصاد جهانی و بازارهای مالی بین‌المللی است.

پس از این سه، ژاپن با ۴٬۵۱۷ تریلیون دلار در رتبه چهارم قرار دارد. سوئیس نیز با وجود اندازه کوچک‌تر اقتصاد خود، بیش از ۱٬۱ تریلیون دلار دارایی بانک مرکزی دارد؛ رقمی که عمدتاً به دلیل مداخلات ارزی گسترده و انباشت ذخایر خارجی ایجاد شده است.

ترازنامه بانک مرکزی چه چیزی را نشان می‌دهد؟

دارایی‌های بانک مرکزی در واقع مجموعه ابزارهایی هستند که یک کشور برای مدیریت اقتصاد در اختیار دارد. افزایش این دارایی‌ها می‌تواند نتیجه سیاست‌هایی مانند تسهیل کمی (QE)، خرید اوراق دولتی، حمایت از بازارهای مالی، تثبیت نرخ ارز یا افزایش ذخایر ارزی باشد.

بانک‌های مرکزی در دهه‌های اخیر از نقش سنتی «آخرین وام‌دهنده نظام بانکی» فراتر رفته‌اند و در بسیاری از بحران‌ها به بازیگران اصلی برای حفظ نقدینگی و ثبات بازارهای مالی تبدیل شده‌اند.

قدرت گرفتن اقتصادهای نوظهور

اگرچه اقتصادهای توسعه‌یافته همچنان صدر جدول را در اختیار دارند، اما برخی اقتصادهای نوظهور نیز به بازیگران مهمی تبدیل شده‌اند.

هند با ۹۱۱ میلیارد دلار دارایی بانک مرکزی و برزیل با ۸۹۸ میلیارد دلار در میان ۱۰ بانک مرکزی بزرگ جهان قرار گرفته‌اند. عربستان سعودی نیز با حدود ۵۱۵ میلیارد دلار دارایی، به دلیل درآمدهای انرژی، مدیریت ذخایر ارزی و نظام تثبیت نرخ ارز، جایگاه قابل توجهی دارد.

این ذخایر فقط یک شاخص مالی نیستند؛ بلکه می‌توانند بر قدرت کشورها در تجارت جهانی و توانایی آنها برای حمایت از ارزش پول ملی اثر بگذارند.

دارایی بیشتر، ابزارهای بیشتر برای مقابله با بحران

اندازه دارایی بانک مرکزی لزوماً به معنای بزرگ‌تر بودن اقتصاد یا بهره‌وری بالاتر نیست، اما نشان می‌دهد یک کشور چه میزان ابزار مالی برای مقابله با شوک‌های اقتصادی در اختیار دارد.

در دوره‌ای که جریان سرمایه جهانی، نرخ بهره و سیاست‌های پولی کشورها در حال تغییر است، ترازنامه بانک‌های مرکزی به یکی از شاخص‌های مهم برای سنجش قدرت مداخله و تاب‌آوری اقتصادی کشورها تبدیل شده است.