راه پرداخت
رسانه فناوری‌های مالی ایران

گزارش مجمع جهانی اقتصاد از ریسک‌های جهان در سال ۲۰۲۶

این گزارش با اتکا به دیدگاه‌های رهبران و کارشناسان جهانی نشان می‌دهد جهان در حال ورود به دوره‌ای پرتنش است که در آن ریسک‌های اقتصادی، ژئوپلیتیکی، فناورانه و محیط‌زیستی به‌صورت هم‌زمان و به‌هم‌پیوسته تشدید می‌شوند و توان نهادها و جوامع برای مدیریت بحران‌های آینده را به چالش می‌کشند

گزارش خطرات جهانی ۲۰۲۶ منتشر شده توسط مجمع جهانی اقتصاد (World Economic Forum)، چشم‌اندازی از مهم‌ترین خطراتی که جهان در کوتاه‌مدت و بلندمدت با آن‌ها مواجه است ارائه می‌دهد. این گزارش بر اساس نظرسنجی از بیش از ۱۳۰۰رهبر و کارشناس جهانی تهیه شده و محور اصلی آن «عصر رقابت» است؛ جایی که رقابت‌های ژئوپلیتیکی، کاهش همکاری‌های چندجانبه و تغییرات سریع فناوری، چشم‌انداز خطرات جهانی را دگرگون کرده‌اند.

محور اصلی گزارش ریسک‌های جهانی ۲۰۲۶، «عصر رقابت» است: دوره‌ای که در آن رقابت‌های ژئوپلیتیکی، ابزارهای اقتصادی، فناوری‌های نوظهور و شکاف‌های اجتماعی به‌طور هم‌زمان و در تعامل با یکدیگر تشدید می‌شوند و اثرات متقابل آن‌ها یکدیگر را تقویت می‌کند. این تحولات، به‌ویژه ساختارها و نهادهای جهانی را تحت فشار قرار می‌دهد و زمینه‌ساز بروز تهدیدهای نوینی در حوزه‌هایی همچون امنیت سایبری، رویارویی‌های ژئو‌اقتصادی و پیامدهای اجتماعی می‌شود. همچنین لازم به ذکر است که ریسک‌های جهانی را در سه افق زمانی کوتاه‌مدت: ۲۰۲۶، میان‌مدت: ۲۰۲۸ و بلندمدت: ۲۰۳۶، مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهد.

به‌طور کلی، نیمی از شرکت‌کنندگان پیش‌بینی کرده‌اند که دو سال آینده «پرآشوب یا طوفانی» خواهد بود و تنها حدود ۱درصد جهان را آرام و باثبات دانسته‌اند. در مجموع، گزارش خطرات جهانی ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که جهان در حال حرکت به سمت دوره‌ای است که رقابت اقتصادی، فناوری و ژئوپلیتیکی، مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده خطرات و تغییرات جهانی خواهد بود و ظرفیت جوامع و نهادها برای مقابله با بحران‌های متصل به هم را به چالش می‌کشد.


ده ریسک برتر جهان در سال ۲۰۲۶


این ریسک‌ها، ۱۰ خطری هستند که کارشناسان در گزارش مجمع جهانی اقتصاد برای سال ۲۰۲۶ بیشتر احتمال می‌دهند باعث بحران جدی در مقیاس جهانی شوند، یعنی پاسخ‌دهندگان این‌ها را به عنوان مهم‌ترین خطر انتخاب کرده‌اند:

  • ۱. تقابل ژئو‌اقتصادی(Geoeconomic confrontation)؛ ۱۸ درصد
  • ۲. درگیری مسلحانه بین دولت‌ها؛ ۱۴ درصد
  • ۳. رویدادهای شدید آب‌وهوایی؛ ۸ درصد
  • ۴. قطب‌بندی اجتماعی؛ ۷ درصد
  • ۵. اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده (Misinformation & disinformation)؛ ۷ درصد
  • ۶. افت اقتصادی؛ ۵ درصد
  • ۷. فرسایش حقوق بشر و آزادی‌های مدنی؛ ۴ درصد
  • ۸. پیامدهای منفی فناوری‌های هوش مصنوعی؛ ۴ درصد
  • ۹. ناامنی سایبری؛ ۳ درصد
  • ۱۰. نابرابری؛ ۳ درصد

این درصدها نشان می‌دهد که از دید متخصصان، خطری چون تقابل اقتصادی بین کشورها بیش از سایر خطرات در سال ۲۰۲۶احتمال دارد بحران‌زا باشد (حتی بیشتر از جنگ یا تغییرات شدید اقلیمی).

در افق دو‌ساله (تا ۲۰۲۸)، رویارویی ژئو‌اقتصادی همچنان در رتبه اول باقی می‌ماند و اطلاعات نادرست به رتبه دوم صعود می‌کند. این ترکیب، نشان‌دهنده هم‌افزایی ریسک‌های اقتصادی، فناورانه و اجتماعی است.


از ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۶؛ ریسک‌های زیست‌محیطی در صدرند


  • در این افق ده ساله، محیط‌زیست و بحران‌های مرتبط با سیاره بخش زیادی از خطرات را تشکیل می‌دهند و در مقام اول تا سوم قرار دارند، در حالی که فناوری، اطلاعات و مسائل اجتماعی نیز در میان خطرات مهم بلندمدت دیده می‌شوند.
  • رویدادهای شدید آب‌وهوایی (Extreme weather events): همچنان مهم‌ترین خطر بلندمدت است، به دلیل اثرات گسترده و پایدارش روی جوامع و اقتصاد.
  • از دست رفتن تنوع زیستی و فروپاشی اکوسیستم‌ها (Biodiversity loss and ecosystem collapse): تهدیدی کلیدی برای سلامت طبیعی کره زمین و خدمات اکوسیستمی.
  • تغییرات بحرانی در سیستم‌های زمین (Critical change to Earth systems): مانند تغییرات در چرخه‌های اصلی زمین که می‌توانند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشند.
  • اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده (Misinformation & disinformation): همچنان به عنوان خطر مهم اجتماعی و سیاسی در بلندمدت دیده می‌شود.
  • پیامدهای منفی فناوری هوش مصنوعی (Adverse outcomes of AI technologies): خطرات بالقوه فناوری‌های پیشرفته‌ای مثل هوش مصنوعی که تاثیرات اجتماعی و امنیتی دارند.
  • کمبود منابع طبیعی (Natural resource scarcity): تهدیدی برای امنیت غذایی، انرژی و تأمین نیازهای اساسی بشر.
  • نابرابری (Inequality): که می‌تواند تنش‌های اجتماعی و فشارهای اقتصادی را تشدید کند.
  • ناامنی سایبری (Cyber insecurity): خطرات فزاینده برای زیرساخت‌های دیجیتال و امنیت اطلاعات.

از بحران‌های کوتاه‌مدت تا تهدیدات بلندمدت سیاره‌ای


جهان در آستانه «عصر رقابت» قرار دارد؛ جایی که رقابت‌های ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فناوری، اولویت‌بندی خطرات را دگرگون کرده است. در کوتاه‌مدت (۲۰۲۶–۲۰۲۸) بیشترین تمرکز کارشناسان روی تقابل ژئو‌اقتصادی، درگیری‌های مسلحانه و بحران اقتصادی است، در حالی که خطرات محیط‌زیستی مثل رویدادهای شدید آب‌وهوایی نیز هنوز مهم هستند.

در میان‌مدت و بلندمدت (تا ۲۰۳۶ و بعد)، خطرات محیط‌زیستی و سیاره‌ای همچون فروپاشی اکوسیستم‌ها، تغییرات بحرانی زمین و کمبود منابع طبیعی در صدر قرار می‌گیرند، در حالی که پیامدهای فناوری‌های پیشرفته، به ویژه هوش مصنوعی و ناامنی سایبری، اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

به طور کلی، گزارش نشان می‌دهد که خطرات به هم پیوسته‌اند؛ مسائل اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی می‌توانند یکدیگر را تشدید کنند، رقابت جهانی و تضعیف همکاری‌های بین‌المللی باعث افزایش احتمال بحران‌های هم‌زمان می‌شود و سیاست و تصمیم‌گیری بلندمدت برای کاهش اثرات خطرات محیط‌زیستی و فناوری بیش از همیشه حیاتی است.

علاقه‌مندان می‌توانند متن کامل گزارش ریسک‌های جهانی ۲۰۲۶ را از طریق این لینک مطالعه کنند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.