راه پرداخت
راه پرداخت؛ رسانه فناوری‌های مالی ایران

آیا می‌توانیم تا دو سال دیگر در کشور نئوبانک داشته باشیم؟

به عقیده امیرشکاری ازنظر زیرساختی هیچ مشکلی برای داشتن نئوبانک وجود ندارد. دولت‌خواهی نیز بر همین عقیده است که قطعا می‌توانیم در آینده نه‌چندان دور در کشور نئوبانک داشته باشیم اما اکبری نظری متفاوت‌تر دارد.

مهران محرمیان، معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی هفته گذشته در یکی از برنامه‌های تلویزیونی از اجرایی شدن نئوبانک‌ها در کشور تا دو سال آینده و حذف فیزیک کارت بانکی خبر داد (+). به گفته او، بانک مرکزی به دنبال پروژه‌ای است که به‌واسطه آن فیزیک کارت بانکی حذف شود و کارت بانکی براساس استانداردهای بین‌المللی روی موبایل قرار گیرد تا دیگر نیازی به حمل کارت نباشد. صحبت‌های معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی سوال‌هایی را برای ما ایجاد کرد و باعث شد با نیما امیرشکاری عضو هیئت‌مدیره شرکت رایانه خدمات امید سپه، کسری دولت‌خواهی، مدیر نوآوری و توسعه بازار کاسپین و حامد اکبری، بنیان‌گذار یوآیدی و پژوهشگر سیاست‌گذاری دولت الکترونیک در این خصوص گفت‌وگویی داشته باشیم و از آنها بپرسیم که آیا شرایط و زیرساخت‌های لازم برای ایجاد نئوبانک‌ها در کشور فراهم هست یا خیر و آیا می‌توانیم تا دو سال آینده در کشور شاهد حضور نئوبانک‌ها باشیم و زیرساخت‌های لازم برای حذف کارت بانکی فیزیکی در کشور وجود دارد یا خیر.

به عقیده امیرشکاری ازنظر زیرساختی هیچ مشکلی برای داشتن نئوبانک وجود ندارد درنتیجه می‌توان تا دو سال آینده در کشور نئوبانک داشت. دولت‌خواهی نیز بر همین عقیده بود که قطعا می‌توانیم در آینده نه‌چندان دور در کشور نئوبانک داشته باشیم اما اکبری نظری متفاوت‌تر داشت. به نظر اکبری، یک مشکل اساسی در کشور وجود دارد و آن هم تعدد رگولاتور است که نمی‌توان با وجود قانون‌گذاری‌هایی که در کشور وجود دارد، نئوبانک داشته باشیم.

نیما امیرشکاری عضو هیئت‌مدیره شرکت رایانه خدمات امید سپه

می‌توان تا دو سال آینده در کشور نئوبانک داشت

نیما امیرشکاری عضو هیئت‌مدیره شرکت رایانه خدمات امید سپه در پاسخ به این سوال که آیا می‌توان در دو سال آینده در کشور بانک‌های بدون شعبه داشت یا خیر، گفت: «اینکه طی دو سال آینده در کشور نئوبانک داشته باشیم، نشدنی نیست چراکه ما در سال ۹۰ نیز توانستیم بانک‌های بدون شعبه داشته باشیم در نتیجه در حال حاضر نیز می‌توانیم؛ اما بخشی از این موضوع مربوط به اراده حاکمیت می‌شود که فراتر از بانک مرکزی است. در سال‌های اخیر تجربه ما با نهادهای مالی خوب نبوده و نهادهای مالی خصوصی منجر به یکسری ملاحظاتی شدند که جمع کردن آنها هزینه‌های زیادی را به کشور تحمیل کرده است به همین خاطر ایجاد نهاد مالی جدید بسیار پیچیده شده و حاکمیت خیلی راغب به انجام این کار نیست. در نتیجه مشکل اصلا فنی و یا موضوعی مانند فرهنگ مردم نیست بلکه تمام بحث ما این هست که آیا در شرایط کنونی، کشور آمادگی پذیرش یک نهاد مالی جدید را دارد یا خیر چراکه در حال حاضر نیز نهادهای مالی موجود در حال ادغام هستند. ولی در کل اراده بانک مرکزی و به‌خصوص معاونت فناوری اطلاعات بانک مرکزی بر این است که بتواند نهادهای مالی جدید مبتنی بر فناوری را در کشور ایجاد کند.»

طبق صحبت‌های امیرشکاری، در حال حاضر ازنظر زیرساخت این فرایند هیچ مشکلی وجود ندارد. قبلا ممکن بود با کمبود زیرساخت، شبکه و یا تکنولوژی روبه‌رو بودیم ولی اکنون هیچ‌کدام از این موارد دلیل بر این نمی‌شود که نتوانیم در این مسیر حرکت کنیم. همچنین اعتماد به حوزه الکترونیکی در کشور به‌اندازه کافی بالا رفته است و حوزه‌های حقوقی آن نیز به‌اندازه کافی رشد کرده‌اند، در نتیجه نئوبانک در کشور قابل‌پذیرش هست.

به گفته امیرشکاری: «برای ایجاد نئوبانک کمبودی ازنظر فنی و زیرساختی نداریم ولی به این موضوع باید توجه داشته باشیم که آیا اراده‌ای در حاکمیت برای داشتن یک نهاد مالی جدید وجود دارد یا خیر. این موضوع را نیز بانک مرکزی می‌تواند با گفت‌وگو با بازیگران حل کند.»

او در خصوص حذف فیزیک کارت بانکی نیز این‌طور توضیح داد: «درباره حذف فیزیک کارت بانکی نیز مشکلی وجود ندارد چراکه در حال حاضر نیز بسیاری از پرداخت‌های کشور بدون حضور کارت در حال انجام است و تراکنش‌های پرداخت‌های بدون حضور کارت در کشور به‌اندازه کافی رشد داشته‌اند و مردم به آنها عادت کرده‌اند. در دنیا نیز کیف پول توانسته در جوامعی که خرید اینترنتی رشد داشته، جایگاه خود را پیدا کند.»

طبق گفته‌های امیرشکاری، کلیات صحبت‌های معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی در خصوص راه‌اندازی نئوبانک و حذف فیزیک کارت بانکی، اعلام اهداف بانک مرکزی و جهتی که بانک مرکزی می‌خواهد به آن سمت برود است. در نتیجه اینکه مقررات و یا جزئیات فنی این موضوع‌ها چگونه باید باشد، صحبت امروز نیست.

کسری دولت‌خواهی، مدیر نوآوری و توسعه بازار کاسپین

قطعا می‌توانیم در کشور در آینده نه‌چندان دور نئوبانک داشته باشیم

به عقیده کسری دولت‌خواهی، مدیر نوآوری و توسعه بازار کاسپین، داشتن نئوبانک در کشور در آینده نه‌چندان دور امکان‌پذیر است. «رویکرد مثبت دست‌اندرکاران و تصمیم‌گیران حوزه فناوری‌های نوین و همچنین همت مضاعف کارگروه‌های شکل گرفته در بانکداری دیجیتال، مسیر را برای تحول دیجیتال در صنعت بانکی کشور فراهم کرده است. گام‌های موفقیت‌آمیز در حوزه احراز هویت آنلاین در سمت کاربران، توسعه‌دهندگان و رگولاتور، نشانه‌های از توسعه در این مسیر است.»

دولت‌خواهی با بیان اینکه در کشور از نظر بانکداری دیجیتال از بسیاری کشورها جلو هستیم، گفت: «سه بخش احراز هویت الکترونیکی، کیف الکترونیک پول و رویکردهای جدید در موبایل‌بانک و اپلیکیشن‌های پرداخت که در کشور وجود دارند، شرایط را برای داشتن نئوبانک در کشور فراهم کرده‌اند. درواقع با سرویس‌های غیرحضوری بانکی که در حال حاضر در کشور داریم و اضافه کردن سرویس‌های دیگر نظیر تسهیلات، تخصیص اعتبار می‌توانیم در تکمیل زنجیره خدمات غیرحضوری مدعی باشیم. هر چند که در حال حاضر نیز بسیاری از سرویس‌ها آماده و در حال بهره‌برداری هستند؛ بنابراین قطعا می‌توانیم در کشور در آینده نه‌چندان دور نئوبانک داشته باشیم.»

طبق صحبت‌های مدیر نوآوری و توسعه بازار کاسپین، در کشورهای مختلف تجربه‌های موفق زیادی در خصوص نئوبانک‌ها وجود دارد و هرکدام از نئوبانک‌ها تجربه متفاوتی را برای سهولت کاربران ایجاد کرده‌اند. Ualá با ارائه خدماتی نظیر افتتاح حساب غیرحضوری، ارائه خدمات مدیریت مالی شخصی، هوشمندسازی نقل‌وانتقالات براساس هوش تجاری و قابلیت انسداد کارت در آرژانتین مطرح است. Up با ارائه خدماتی نظیر افتتاح حساب غیرحضوری، همکاری با After Pay جهت پرداخت اعتباری و بهره‌گیری از تکنیک‌های بازی‌وارسازی در ارائه خدمات در کشور استرالیا به‌عنوان یک نئوبانک شناخته می‌شود. برخی از نئوبانک‌ها نظیر Nubank با تعداد کاربر بیش از ۱۰ میلیون نفر در رقابت با بانک‌های دارای شعبه، گوی رقابت را در برزیل ربوده است و این در حالی است که با ارائه کارت اعتباری مجازی و قابلیت وام‌دهی ارزش‌افزوده بسیاری را برای کاربران خود ایجاد کرده است. WeBank در کشور چین، N26 در آلمان و بسیاری دیگر از نئوبانک‌ها در کشورهای مختلف توسعه داده شده‌اند که خدمات متنوعی را به کاربران ارائه می‌دهند و این در حالی است که ما در ایران با هیچ‌کدام از این سرویس‌ها غریبه نیستیم، هرچند که در حوزه‌های سنجش و اعتباردهی افراد و وام‌دهی فردبه‌فرد در میانه‌های مسیر هستیم و برای ایجاد ارزش نیازمند راهکارهای بومی در این مسیر هستیم. همچنین نیازمند توجه ویژه به کسب‌وکارهای شکل‌گرفته در حوزه ارائه خدمات بانکداری باز برای نوآوری و توسعه سرویس‌های کاربردی هستیم.»

دولت‌خواهی با بیان اینکه در آینده نزدیک در کشور فین‌تک‌هایی ایجاد و توسعه داده می‌شود که تمام سرویس‌های بانکی را برای یک یا چند بانک ارائه دهد (NeoBank) و هم بانک‌ها به سمت کاهش و حذف شعبه خواهد رفت (Branchless Banking)، اذعان داشت که فرهنگ‌سازی بهره‌گیری از خدمات غیرحضوری نیز باید متناسب با توسعه این خدمات انجام پذیرد. البته خدمات غیرحضوری اگر امنیت اطلاعات را برای بانک‌ها و کاربران ایجاد کند و از طرفی با کاهش جرایم در سطوح احراز هویت بانکی و حس ارزش‌آفرینی برای کاربران همراه باشد، می‌تواند بسیاری از خدمات حضوری چه در سمت کاربر و چه کارت فیزیکی را به سمت غیرحضوری سوق دهد.

بنیان‌گذار یوآیدی و پژوهشگر سیاست‌گذاری دولت الکترونیک

با فضای متعدد رگولاتوری، نمی‌توانیم نئوبانک داشته باشیم

حامد اکبری، بنیان‌گذار یوآیدی و پژوهشگر سیاست‌گذاری دولت الکترونیک نیز در خصوص داشتن نئوبانک در دو سال آینده، مقایسه‌ای بین ترکیه و ایران انجام داد و گفت: «توجه داشته باشید ازنظر زیرساخت فنی ترکیه بسیار از کشور ما عقب است و حدود ۱۰ درصد سرویس‌هایی که در اپلیکیشن‌های بانکی و پرداخت کشورمان وجود دارد در اپلیکیشن‌های ترکیه به دلیل محدودیت‌های قانونی، وجود ندارد ولی با این اوصاف ترکیه به‌شدت به نئوبانک نزدیک است و شاید بتوان گفت که در حال حاضر نیز نئوبانک دارد. درواقع با وجود اینکه ازلحاظ زیرساختی، صنعت بانکداری و پرداخت ایران از ترکیه جلوتر است اما آنها به داشتن نئوبانک نزدیک‌تر هستند. درواقع ما در کشور یک مشکل اساسی داریم و آن هم قانون‌گذاری است. درنتیجه نه‌تنها در دو سال آینده بلکه در ۳۰ سال آینده نیز نمی‌توانیم با وجود قانون‌گذاری‌هایی که در کشور وجود دارد، نئوبانک داشته باشیم؛ چراکه ما در تعریف قانون‌گذاری مشکل داریم.»

به عقیده اکبری، مشکل اصلی کشور، تعدد رگولاتور است که رگولاتورهای متفاوت هم‌زمان درباره یک موضوع مشخص اجازه قانون‌گذاری و تنظیم‌گری دارند و قانون‌گذاری‌های متعدد، فضایی را ایجاد کرده‌‌اند که بیش‌تر فعالان در تعریف قانون‌گذاری دچار مشکل شده‌اند. او در این باره گفت: «درنتیجه ما با فضای متعدد رگولاتوری، نمی‌توانیم نئوبانک داشته باشیم. درواقع رگولاتورها و قانون‌گذاری‌های متعدد مانع از بسیاری از کارها شده‌اند. دوستانی که به دنبال نئوبانک هستند، آیا فکر رگولاتورهای متعدد را نیز کرده‌اند؟»

بنیان‌گذار یوآیدی صحبت‌هایش را اینگونه ادامه داد: «ازنظر فنی همه کار می‌توان انجام داد ولی اگر روزی تیمی زیرساخت‌ها و پلتفرم‌های نئوبانک را توسعه داد و هزینه‌های زیادی کرد، آیا رگولاتور در خصوص همه جوانب این حوزه صحبت کرده است؟ درواقع ما در هر موضوعی در حوزه‌های فین‌تک و رگ‌تک که دست می‌گذاریم، صحبت امروز رگولاتور با دیروز، ماه پیش و یک سال گذشته خود فرق می‌کند. همچنین رگولاتورهای متعددی درباره یک موضوع حرف‌های متناقضی می‌زنند و کسب‌وکار مجبور است هم با بازار دست‌وپنجه نرم کند و هم با رگولاتورهای متعدد که این عوامل فعالیت را سخت می‌کند.»

درنتیجه طبق گفته‌های اکبری، در حال حاضر مشکل اصلی که وجود دارد، قانون‌گذاران متعددی هستند که همه اجازه قانون‌گذاری دارند ولی هیچ‌کدام سر یک موضوع با یکدیگر توافق ندارند.

او همچنین به موضوع احراز هویت دیجیتال نیز اشاره کرد و گفت: «یکی از مهم‌ترین بخش‌های یک نئوبانک‌، موضوع احراز هویت دیجیتالی آن است و در حال حاضر یوآیدی آمادگی کامل ارائه سرویس به نئوبانک‌ها را دارد ولی اکنون برای احراز هویت دیجیتال اسناد متفاوت و متعددی وجود دارد که به احتمال خیلی زیاد در آینده تغییر و کار را سخت خواهند کرد. علاوه بر این موارد، سهم‌خواهی‌های دولتی انحصارطلبی‌های نامتعارف نیز از حالت عادی خارج شده‌اند و همه دارند به سازمان‌هایی که باید نقش حامی می‌داشتند، به گونه‌های مختلف باج می‌دهند.»

به گفته این پژوهشگر سیاست‌گذاری دولت الکترونیک، نئوبانک کلمه قشنگی است ولی اجرا کردن این کار هزار و یک عامل همراه و نبود هزار و یک مانع را می‌طلبد. مهم‌ترین مانع نیز در حال حاضر نزد رگولاتورهای متعدد است. «درنتیجه ممکن است ما دو سال دیگر عنوان نئوبانک را داشته باشیم ولی عملکرد نئوبانک را نخواهیم داشت.»

او در خصوص حذف فیزیک کارت نیز صحبت کرد. به عقیده اکبری، رگولاتور نباید در فضای فنی، راه‌حل ارائه دهد همان‌گونه که در هیچ جای دنیا نیز این‌گونه نیست. «یعنی برای مثال رگولاتورها در دنیا می‌گویند که احراز هویت دیجیتال می‌خواهیم و یکسری شاخص برای آن نیز تعریف می‌کنند ولی روش آن را رگولاتور تعیین نمی‌کند. درنتیجه معنایی ندارد که رگولاتور در روش کار وارد شود چراکه نه دانش آن را دارد و نه این کار درست است؛ بنابراین اینکه بگوییم کارت بانکی را حذف می‌کنیم، خیلی درست نیست. هیچ موقع در یک کشور ۸۰ میلیونی نمی‌شود انتهای نقشه راه را ابتدای کار عملیاتی کرد. درنتیجه اگر درست است که کارت بانکی حذف شود، راهش این نیست که بانک مرکزی حذف کند بلکه باید جایگزین‌هایی ارائه شود و کارت به‌طور طبیعی از چرخه حذف شود نه اینکه به‌صورت غیرطبیعی آن را حذف کرد.»

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

عضو خبرنامه راه پرداخت شوید
اطلاع از آخرین روندها و رویداهای فناوری‌های مالی ایران و جهان