پرداخت یادداشت

ابزارهای پرداخت الکترونیک؛ راه کاهش هزینه‌های عملیاتی بانک‌ها

شهرام رشتی؛ مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره شرکت مبنا فرتاک کیش / گزارش‌های رسمی بانک مرکزی نشان می‌دهد جمع مقدار تسهیلات پرداختی توسط بانک‌ها سال گذشته بیش از ۳۰ درصد نسبت به سال ۹۴ افزایش داشته است. حدود ۶۵ درصد از تسهیلات پرداخت‌شده هم صرف سرمایه در گردش شده که ۳۰ درصد بیشتر از سال ۹۴ است.

بااین‌حال همچنان بخش‌های مختلف اقتصاد ایران از کمبود منابع مالی رنج می‌برند و نتایج پایش‌های مستمر محیط کسب‌وکار نشان می‌دهد، دسترسی به تسهیلات بانکی، بزرگ‌ترین مشکل و دغدغه فعالان بخش واقعی در اقتصاد کشور ما است.

فعالان اقتصادی، کمبود اعتبارات، مدت‌زمان طولانی دسترسی به تسهیلات و گران بودن این روش تأمین مالی را عمده‌ترین مشکلات خود در مسیر تعاملات با شبکه بانکی عنوان می‌کنند؛ مشکلاتی که به نظر نمی‌رسد چندان بیراه نباشد ولی قطعاً این همه ماجرا نیست و باید روی دیگر سکه را نیز دید.

یکی از عواملی که به افزایش هزینه تجهیز منابع مالی در شبکه بانکی منجر می‌شود، نرخ پایین بهره‌وری در عملیات شعبه‌داری و بالا بودن هزینه سربار عملیاتی است.

بانک‌ها در کشور ما هزینه‌های فراوانی بابت ایجاد، تجهیز و حفظ کیفیت خدمات در شعب متحمل می‌شوند که مجموع این هزینه‌ها به افزایش قیمت تمام‌شده پول در شبکه بانکی می‌انجامد.

طی سال‌های اخیر اما گسترش و تنوع ابزارها و روش‌های بانکداری و پرداخت الکترونیکی تأثیر فراوانی در کاهش یا دستکم جلوگیری از افزایش شدید هزینه‌های عملیاتی بانک‌ها داشته است گرچه ایجاد زیرساخت‌های لازم برای ارائه این خدمات و پایدار نگه‌داشتن آن نیز هزینه‌های هنگفتی داشته ولی بخش زیادی از این هزینه‌ها جنبه سرمایه‌گذاری داشته است و در طول زمان بازدهی لازم را خواهد داشت.

بااین‌حال اما به نظر می‌رسد پارادایم حاکم بر خدمات بانکداری و پرداخت الکترونیک در ایران نیازمند تغییرات فوری و اساسی است. این تغییرات در روند سرفصل ضروری است؛ تصحیح نظام کارمزدی و تنوع‌بخشی به روش‌ها و ابزارها.

تصحیح نظام کارمزدی فعلی مقوله‌ای است که در پیوند با تنوع‌بخشی به روش‌ها و ابزارها حاصل می‌شود و باید با هم‌افزایی نهادهای ناظر حاکمیتی، فعالان و سرمایه‌گذاران بخش پرداخت و بانکداری الکترونیکی اتفاق بیفتد.

ازجمله اقدامات اصلاحی در این حوزه، فراهم‌سازی امکان استفاده از ابزارهای پرداخت الکترونیکی جدید با تأکید بر کاستن از بار آنلاین شبکه و سوق دادن روش‌های پرداخت خصوصاً پرداخت‌های خرد به سمت شیوه‌های آفلاین است.

به‌این‌ترتیب می‌توان علاوه بر اینکه به کاستن از هزینه‌های عملیاتی معمول و سنتی مانند ارائه خدمات در شعب و… ادامه داد، هزینه‌های انجام تراکنش‌های آنلاین نیز تا حد زیادی کاهش خواهد یافت که درنهایت به پایین آمدن هزینه تجهیز منابع در شبکه بانکی و هزینه‌های پایداری شبکه پرداخت و بانکداری الکترونیکی می‌انجامد تا به‌این‌ترتیب بخشی از مشکلات دسترسی بخش واقعی اقتصاد در ایران به منابع مالی ارزان بانکی کم شود.

درباره نویسنده

اتاق خبر راه پرداخت

در اتاق خبر راه پرداخت ما همه خبر‌های قابل انتشار مربوط به صنعت بانکداری و پرداخت الکترونیک ایران را در راه پرداخت منتشر می‌کنیم. ما در راه پرداخت تلاش می‌کنیم بیش و پیش از خبررسانی، تحلیل ارائه کنیم. اما مخاطبان ما می‌توانند از طریق اتاق خبر در جریان مهم‌ترین رویدادها و روندها هم قرار بگیرند.

دیدگاهتان را بنویسید