بانک‌ها

نگاهی تحلیلی به آخرین آمار بانک مرکزی از خودپردازها / کدام بانک‌ها برنده میدان هستند؟

نوشته شده توسط رسول قربانی

اولین دستگاه خودپرداز تاریخ در سال ۱۹۶۷ توسط بانک بارکلیز راه‌اندازی شد و از آن زمان تا کنون، دستگاه خودپرداز به یکی از ۱۰ اختراع برتر قرن اخیر و در لیست ۳۰ اختراع برتر کل تاریخ بشر قرار گرفته است. دستگاهی که خیلی‌ها آن را بر خلاف جو منفی‌ای که در تمام دنیا کم یا زیاد نسبت به بانک‌ها وجود دارد، بهترین اختراع بانک‌ها می‌دانند. خودپرداز با آمدنش نه‌تنها صنعت بانکداری را متحول کرد بلکه سبک زندگی مردم را نیز در دنیا دستخوش تغییرات شگرفی کرد که احتمالا به خوبی با این تغییرات آشنا هستید. به تعقیب دنیا، ایران هم از این روند خیلی دور نماند و در سال ۱۳۵۱ اولین نسل از دستگاه‌های خودپرداز با نام «باجه اتوماتیک» توسط بانک بیمه بازرگانان در ایران نصب شد. (+)

حالا بعد از ۳۳ سال، طبق آخرین آماری که روی وبسایت بانک مرکزی منتشر شده است (+)، تا پایان سال ۹۳ تعداد ۴۰۴۶۳ دستگاه خودپرداز در ایران نصب شده است که می‌شود گفت با احتساب جمعیت ۸۰ میلیونی کشورمان، در ایران تقریبا به ازای هر ۱۹۷۷ نفر، یک دستگاه خودپرداز وجود دارد. در صورتی که این آمار در دنیا به طور میانگین به ۲۴۳۳ نفر و در کشور پیشرفته‌ای مثل آمریکا به ۷۵۰ نفر می‌رسد. (+ یک گزارش قدیمی‌تر را ببینید.)

طبق آمارهایی منتشر شده، میانگین برداشت وجه نقد از خودپردازها در آمریکا ۶۰ دلار است که معادل چیزی حدود ۱۹۰ هزار تومان می‌شود که در کل خیلی به سقفِ دویست‌هزارتومانی برداشت وجه نقد از دستگاه‌های خودپرداز ایران نزدیک است. علاوه بر این در آمریکا هر کاربر به طور میانگین ۷ بار در ماه به دستگاه خودپرداز مراجعه می‌کند و آمارها نشان می‌دهد فروشِ فروشگاه‌ها و بازارهایی که یک یا چند دستگاه‌ها خودپرداز در نزدیکی آن‌ها نصب شده است، ۲۰ درصد نسبت به زمان نصب نبودن دستگاه افزایش یافته است. در حال حاضر نیز با وجود این‌که ۳ میلیون دستگاه خودپرداز در دنیا در حال سرویس‌دهی به مردم هستند، هر ۵ دقیقه نیز یک دستگاه خودپرداز جدید به جمع آن‌ها اضافه می‌شود.

حال بیایید نگاهی به صنعت خودپرداز در ایران بیندازیم. همانطور که گفته شد تا پایان سال ۹۳ شمسی، ۴۰۴۶۳ دستگاه خودپرداز در ایران نصب شده است که بیشترین دستگاه‌های خودپرداز به ترتیب متعلق است به بانک ملی با ۶۴۸۰ دستگاه، بانک صادرات با ۴۶۹۲ دستگاه، بانک ملت با ۳۸۴۷ دستگاه، بانک تجارت با ۳۷۷۴ دستگاه و بانک سپه با ۲۵۸۱ دستگاه. این یعنی ۵۲ درصد کل دستگاه‌های خودپرداز کشور متعلق به این ۵ بانک است.

تعداد دستگاه‌های خودپرداز تمام بانک‌های کشور تا پایان سال 93

تعداد دستگاه‌های خودپرداز تمام بانک‌های کشور تا پایان سال ۹۳

با توجه به ابعاد و قدمت این چهار بانک، بالا بودن تعداد دستگاه‌های خودپرداز این آن‌ها نیز خیلی دور از انتظار نیست. اکنون می‌خواهیم پا را کمی فراتر از این آمار ساده و پیش‌پا افتاده بگذاریم و نگاهی تحلیلی داشته باشیم بر اینکه کدام بانک‌های کشور در حوزه خودپرداز با توجه به سرمایه‌گذاری‌ای که کرده‌اند، توانسته‌اند نتیجه بهتری بگیرند.

برای این کار لازم است آمارهای دیگری را در این بین استفاده کنیم. دوباره مراجعه می‌کنیم به آمارهای بانک مرکزی تا ببینیم چه چیزی گیرمان می‌آید. یکی از آمارهای خوبی که در این زمینه می‌یابیم تعداد کل تراکنش‌های دستگاه‌های خودپرداز تمام بانک‌های کشور است. حالا داستان کمی متفاوت می‌شود. طبق این آمار، بیشترین تعداد تراکنش‌ها روی خودپردازها به ترتیب متعلق بوده است به بانک ملی ایران با ۱۳۲۶۶۶۸۳۲ تراکنش، بانک صادرات با ۶۹۴۵۱۱۰۳ تراکنش، بانک ملت با ۴۷۶۳۱۴۱۵ تراکنش، بانک کشاورزی با ۲۹۴۳۰۳۸۷ تراکنش و بانک مسکن با ۲۷۴۰۶۴۳۸ تراکنش. به یکباره بانک کشاورزی و بانک مسکن با وجود داشتن تعداد دستگاه‌های خودپرداز کمتر نسبت به دو بانک تجارت و سپه، در تعداد کل تراکنش‌ها بهتر عمل کرده‌اند. با این حساب، چیزی حدود ۶۷ درصد کل تراکنش‌های دستگاه‌های خودپرداز شبکه بانکی کشور، از طریق این ۵ بانک انجام شده است.

تعداد تراکنش‌های خودپرداز تمام بانک‌های کشور در اسفندماه 93

تعداد تراکنش‌های خودپرداز تمام بانک‌های کشور در اسفندماه ۹۳

احتمالا حالا به ذهن شما هم خطور کرده است با این دو آمار ارزشمند، یک آمار ارزشمند دیگر را می‌توان بیرون کشید. ما علاوه بر تعداد کل دستگاه‌های خودپرداز بانک‌های کشور، تعداد کل تراکنش‌های خودپردازهای هر بانک را نیز به طور مجزا داریم.یعنی به راحتی با تقسیم تعداد کل تراکنش‌های خودپرداز هر بانک بر تعداد کل خودپردازهای همان بانک، می‌توانیم میانگین تراکنش‌های خودپرداز هر بانک را محاسبه کنیم. با این کار دوباره اوضاع تغییر می‌کند. بیشترین میانگین تعداد تراکنش‌های خودپرداز هر بانک به ترتیب به این شکل است؛ بانک ملی با ۲۰۴۷۳ تراکنش، بانک پاسارگاد با ۱۶۶۶۳ تراکنش، بانک صادرات با ۱۴۸۰۲ تراکنش، بانک مسکن با ۱۴۷۱۰ تراکنش و بانک ملت با ۱۲۳۸۱ تراکنش. البته وسعت بازار این ۵ بانک، باعث شده میانگین تعداد تراکنش‌های هر دستگاه خودپرداز در این دوره به ۱۱۳۲۸ تراکنش برسد و تنها بانک دیگری که به جز این‌ها از میانگین تعداد تراکنش‌های دستگاه‌های خودپرداز بالاتر قرار دارد بانک کشاورزی است با ۱۱۴۷۴ تراکنش. باقی بانک‌ها از میانگین تعداد تراکنش پایین‌تر هستند. البته امیدواریم در آینده شاهد رقابت ناسالم بانک‌ها در این حوزه برای افزایش تعداد تراکنش‌ها نباشیم؛ عمل ناپسندی که گاها در دیگر حوزه‌های فناوری اطلاعات بانکی و پرداخت برای افزایش تعداد تراکنش شاهد هستیم.

میانگین تعداد تراکنش دستگاه‌های خودپرداز بانک‌های کشور در اسفندماه 93

میانگین تعداد تراکنش دستگاه‌های خودپرداز بانک‌های کشور در اسفندماه ۹۳

همان‌طور که در تحلیل آمارها مشخص شد به قطع می‌توان گفت بانک ملی در حوزه خودپرداز به شدت قوی عمل کرده است؛ صرفا نه به خاطر اینکه تعداد دستگاه‌های خودپرداز بیشتری دارد بلکه به این خاطر که از دستگاه‌هایش بهره بیشتری نسبت به دیگر بانک‌ها می‌برد. بعد از بانک ملی، جایگاه بانک پاسارگاد در این حوزه شگفت‌آور است و باید به چنین بانکی که پابه‌پای اولین بانک جهان اسلام دارد حرکت می‌کند دست‌مریزاد گفت. بعد از این دو نیز، بانک‌های صادرات، مسکن، ملت و کشاورزی نیز جایگاه بالایی دارند. البته ناگفته نماند که بانک‌های قدیمی‌تر علاوه بر بزرگ‌تر بودن نسبت به بانک‌های کوچک‌تر یا خصوصی، عموما در نقاط پرترددتر شهر حضور دارند و این می‌تواند یک مزیت رقابتی در این حوزه برای آن‌ها محسوب شود.

احتمالا حالا نگاه دقیق‌تری نسبت به وضعیت دستگاه‌های خودپرداز بانک‌های کشور پیدا کردید. این گزارش فقط از یک منظر ساده به این آمار پرداخت و مسلما با دخالت عوامل و آمارهای بیشتر، می‌توان به نتایج خیلی دقیق‌تر نیز رسید. منتظر گزارش‌های تحلیلی بعدی ما از آمار ابزارهای الکترونیک بانک‌ها و شرکت‌های پرداخت باشید.

همچنین می‌توانید تمام آمارهای ارائه شده در گزارش «نگاهی تحلیلی به آخرین آمار بانک مرکزی از خودپردازها» را اینجا کنار یکدگیر ببینید. (فایل با کیفیت جدول زیر را از اینجا دانلود کنید)

ATM-No-94-04-01-allSmall

درباره نویسنده

رسول قربانی

سردبیر سایت راه پرداخت؛
رسول قربانی دانش آموخته زبان و ادبیات انگلیسی است. اوفعالیت رسانه‌ای خود را به طور متمرکز در حوزه فناوری اطلاعات بانکی و پرداخت در سال 89 آغاز کرد و تاکنون در این حوزه متمرکز فعالیت کرده است.

۶ دیدگاه

  • سلام اقای قربانی.من یک سری داده در مورد خودپردازهای بانکها در مناطق مختلف شهری میخام.به عنوان مثال میانگین تراکنشهای هر خودپرداز در یک منطقه ی شهری رو میخام.من از کجا میتونم به این اطلاعات دست پیدا کنم؟

    • سلام
      این اطلاعاتی که شما میخواهید خیلی رقابتی هست؛ و فکر نمیکنم دسترسی بهش کار ساده ای باشه!
      در هر صورت، اگر صرفا اطلاعات یه بانک خاص رو میخواهید بهترین گزینه خود اون بانک هست، برید سراغ معاونت فناوری اطلاعات همون بانک و سعی کنید راضیشون کنید که چرا این اطلاعات رو میخواهید و احتمالا یه تعهدی چیزی از شما بگیرن که جایی اطلاعات به صورت خام منتشر نشه چون رقابتی هست و رقبا به راحتی میتونند بفهمند که توی چه منطقه ای پتانسیل برای گذاشتن یه خودپرداز جدید در کنار رقبا بالا هست و میتوهه سهم خوبی در تراکنش داشته باشه.
      اما اگر اطلاعات همه بانک ها رو میخواهید باید برید سراغ بانک مرکزی که اون ها هم بعید میدونم چنین اطلاعاتی رو در اختیار کسی قرار بدن به همین دلیل رقابتی بودن بازار.

      • ممنون از شما.ولی من اطلاعات چهار بانک رو میخاستم.اکثر بانکها رو هم رفتم و بهشون گفتم که برای پایان نامم میخام ولی هیچکدومشون موافقت نکردند.واقعا معضلی شده واسم.الان سه ترمه که فقط دارم برای دسترسی به این اطلاعات دوندگی میکنم اخرشم هیچی.

        • من جای شما بودم قبل از انتخاب موضوعم اول به این مسئله فکر میکردم.
          الانم دیر نشده ها!
          میتونید عوض کنیم موضوع پایان نامه رو

دیدگاهتان را بنویسید